Moddermolen

nr. 010097009764 In het midden van de achttiende eeuw maakte Simon Fokke deze tekening van een moddermolen. De varende baggerinstallatie werd geregeld ingezet om het dichtslibbende IJ uit te baggeren. Paarden die in het huisje rondliepen dreven de molen aan. De opgebaggerde modder werd via een lopende band in de modderschouwen gestort. Fokke heeft ook grotere tekeningen van moddermolens gemaak. Misschien is dit schetsje een voorstudie voor een grotere uitvoering.

Baggerinstallatie

De emmers waarmee werd gebaggerd werden aanvankelijk voortbewogen door mannen die in tredmolens liepen. Ze hielden zich vast aan een lange stok. Later verving paardenkracht de mensenkracht vervangen. De eerste door paarden aangedreven moddermolen dateert uit 1622. De paarden liepen op het achterdek rondjes in een zogenaamde rosmolen. De takel op het voordek zorgde ervoor dat de houten schoepen op de gewenste diepte modder baggerden.

Belangrijk werk

Het scheepvaartverkeer was voor Amsterdam altijd heel belangrijk. Een probleem was dat het IJ snel dichtslibde. Daardoor konden schepen vastlopen. Moddermolens werden dan ook geregeld ingezet om het IJ uit te diepen. Modderschouwen voerden de modder af. In het midden van de achttiende eeuw waren er vier grote molens en één kleine molen met in totaal 98 schouwen in gebruik.

De uitvinder

De moddermolen is in 1575 geconstrueerd door bouwmeester J.J. Bilhamer. Joost Jansz Bilhamer (1541-1590) was een militair ingenieur, cartograaf en bouwmeester. Amsterdamse bouwwerken van zijn hand zijn de Oudekerkstoren (1565) en de Weeshuispoort (1581) voor het toenmalige jongensweeshuis van het Burgerweeshuis, tegenwoordig het Amsterdam Museum.

Simon Fokke

Simon Fokke werd geboren in Amsterdam op 1 september 1712 en overleed er op 10 april 1784. Hij was tekenaar, uitgever en verzamelaar. Hij ontwikkelde vroeg een zeer eigen stijl als graveur en tekenaar. Hij was geïnteresseerd in het theater en maakte hiervoor ook decors. Simon Fokke liet zich het liefst inspireren door het dagelijks leven.

Moddermolen, tekening door Simon Fokke, ca. 1750

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<