755: Archief van de Amsterdamsche Huishoudschool en Nieuwe Huishoudschool

Algemene kenmerken

Toegangsnummer:

755

Periode:

1896 - 1983

Inleiding

De Amsterdamsche Huishoudschool werd in 1891 opgericht door Jeltje de Bosch Kemper en Hendrina Scholten-Commelin. De school was aanvankelijk gevestigd op de Prinsengracht 293. In 1894-95 verrees onder leiding van architect Christiaan B. Posthumus Meyjes senior een nieuw pand aan het Zandpad 5 langs het Vondelpark. De aangeboden cursussen moesten meisjes opleiden tot efficiënte en verantwoordelijke huishoudsters, dienstbodes en onderwijzeressen in het huishoudonderwijs. Het kookonderwijs nam daarbij een belangrijke plaats in. In 1910 publiceerde mevrouw C.J. Wannée, een van de leraressen van de Huishoudschool, een kookboek dat tot de op de dag van vandaag in de boekhandel te verkrijgen is en inmiddels zijn 27ste druk heeft bereikt. In het voorwoord zet Wannée haar beweegredenen tot het schrijven van haar kookboek uiteen. Ten eerste was het boek bedoeld als studieboek voor het praktijkonderwijs op de school zelf. Daarnaast wilde ze een breed scala aan recepten bieden waaruit gekozen kon worden als remedie tegen de 'chronische eentonigheid' van het dagelijkse eten. Tenslotte was Wannée van mening dat huisvrouwen bij de bereiding van hun gerechten de juiste ingrediënten moesten gebruiken, omdat elk gerecht daarmee valt of staat. Tegen die tijd was de Amsterdamsche Huishoudschool niet meer de enige huishoudschool in Amsterdam. In 1900 hadden de leraressen van een aantal huishoudscholen de Bond van Leraaressen bij het Huishoudonderwijs opgericht, teneinde meer zeggenschap te krijgen binnen de huishoudscholen. Tevergeefs hadden zij bij het bestuur van de Amsterdamsche Huishoudschool aangedrongen op een salarisverhoging en op modernisering van het onderwijs volgens de nieuwste huishoudkundige inzichten. Toen de eisen werden afgewezen, namen de leraressen (op twee na) met elkaar ontslag en richtten zij met behulp van vrienden en bekenden, waaronder ouders van leerlingen, in mei 1904 de Nieuwe Huishoudschool op. De school begon voorlopig met 200 leerlingen in een pand aan de Jan Luykenstraat 90 en 92. Binnen een jaar had het aantal leerlingen zich meer dan verdubbeld en de toestroom van meisjes bleef de daaropvolgende jaren stijgen. De kosten werden gedekt door de uitgifte van aandelen. In 1907 kon onder leiding van architect Willem Leliman een eigen schoolgebouw gebouwd worden aan de Gabriël Metsustraat. Naast de klaslokalen voor de verschillende lessen in wassen, koken en strijken bood de school onderdak aan de directrice, enkele leraressen en konden er per jaar twintig meisjes gehuisvest worden die te ver woonden om elke dag op en neer te reizen. De leerlingen waren afkomstig uit middenklasse of de beter gesitueerde arbeidersgezinnen in Amsterdam en omstreken, en vonden doorgaans meteen na het afronden van hun opleiding werk. In 1970 werd de Nieuwe Huishoudschool gesloten en opgenomen in de Hogeschool van Amsterdam (1). De Amsterdamsche Huishoudschool bleef tot 1969 opleidingen verzorgen in het gebouw aan het Zandpad 5. In 1975 werd de voormalige school verbouwd tot jeugdherberg om de 'parkslapers' na de afkondiging van het slaapverbod in het Vondelpark, een alternatief te bieden. Het gebouw fungeert nog altijd als jeugdherberg en is in 2009 op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.

Het archief is in 2003 en 2011 aangevuld. In 2011 zijn de aanvullingen in de bestaande inventaris geïntegreerd en is de inventaris van een inleiding voorzien.

(1) Arjan Terpstra, Een moderne 'spinazie-academie'. De Nieuwe Huishoudschool 1904-1970, in: Ons Amsterdam November-December 2003

Archiefvormer

Amsterdamsche Huishoudschool en Nieuwe Huishoudschool Amsterdam Nieuwe Huishoudschool
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<

Gegevens over mogelijk nog levende personen mogen alleen worden gebruikt voor historisch (waaronder genealogisch), wetenschappelijk of statistisch onderzoek.

Door het aanklikken van onderstaande button verklaart u zich te houden aan het Reglement voor raadpleging en gebruik van het Stadsarchief.