183: Archief van de Familie Van de Poll

Algemene kenmerken

Toegangsnummer:

183

Periode:

1428 - 1980

Inleiding

Een van de vele regentengeslachten die na het ontstaan van het Koninkrijk der Nederlanden in de adelstand verheven werden is de Amsterdamse familie Van de Poll . Deze familie vindt haar oorsprong in de omgeving van Montfoort en heeft als stamvader de schout van die stad, Wouter Evertsz uten Polle of van de Poll, vermeld tussen 1422 en 1474. Deze eeuw hebben verschillende leden van de familie en andere genealogen pogingen gewaagd om de stamboom verder terug te voeren, zelfs tot in de dertiende eeuw en de twaalfde eeuw, om afstamming van de burggraven van Montfoort of het machtige ministeriale geslacht Van Woerden aan te tonen. Vast staat in ieder geval dat de familie Uten Polle tot de voornaamste van Montfoort behoorde. Het Montfoortse burgemeesterambt werd bekleed door Wouter Evertsz' zoon, kleinzoon en achterkleinzoon .

In de daaropvolgende generatie komt de verbinding met Amsterdam tot stand. Gijsbert Jansz van de Poll (1529-1607) verhuist van Montfoort naar Amsterdam, waar hij zich als houtkoper vestigt. Zijn zoon Harmen Gijsbertsz van de Poll (1559-1645) wordt in 1595 in de Vroedschap benoemd. Daarmede staat hij aan het begin van de regerings-traditie van de familie Van de Poll, een traditie die bijna twee en een halve eeuw zou duren. Haar politieke hoogtepunt bereikte de familie wellicht ten tijde van het Tweede Stadhouderloze Tijdperk (1702-1747) toen Jan van de Poll (1668-1745) een van de hoofdrolspelers op het Amsterdamse politieke toneel was . Na het herstel van het stadhouderschap verloor de familie Van de Poll aan macht. De zoon van de machtige Jan van de Poll, Harman Hendrik van de Poll (1697-1772), werd in 1748 door stadhouder Willem IV uit de vroedschap gezet en geen van zijn drie zonen wist een aanzienlijk regeringsambt te verwerven. Tegen het einde van de achttiende eeuw heeft de familie haar oude positie en status weer herwonnen. Ook na het Ancien Regime bleef de familie een vooraanstaande positie in Amsterdam innemen. Jan Wolters van de Poll (1759-1826) was burgemeester van Amsterdam van 1808 tot 1810, en zijn neef Fredrik van de Poll (1780-1853) bekleedde deze positie van 1829 tot 1836 .

In 1840 werd Fredrik van de Poll benoemd tot gouverneur van de provincie Utrecht. Hierdoor werd de band met Amsterdam verbroken: Fredrik van de Poll en zijn gezin verhuisden naar de provincie. Hij vormde wat dit betreft geen uitzondering binnen de familie. In de jaren tussen 1775 en 1850 verspreidde de familie zich over geheel Nederland en daarbuiten. Fredriks oudste zoon jhr. Fredrik Harman van de Poll (1823-1909) vestigde zich in de jaren zestig definitief in Zeist op het buitenhuis "Beek en Royen". Daar zou deze tak van de familie blijven wonen tot na de Tweede Wereldoorlog. Het archief van de familie Van de Poll bestaat in eerste instantie uit de stukken afkomstig van het geslacht Van de Poll, en wel in het bijzonder van de tak van de familie die via Fredrik van de Poll (1780-1853) afstamt van Jan van de Poll (1668-1745). Het is wellicht iets nauwkeuriger om deze stukken te omschrijven als het archief opgebouwd en nagelaten door de voorouders in rechte mannelijke lijn van jkvr. Joanna van de Poll (1872-1970) - de laatste telg van deze familietak - tot aan Jan van de Poll (1668-1745).

Daarnaast bevat het familiearchief ook stukken van andere families, waaraan zij door huwelijk verwant was geraakt. Hiertoe worden ook twee andere takken van de familie Van de Poll gerekend. Met het huwelijk van Harman van de Poll Harmansz (1750-1807) en Margaretha Jacoba van de Poll (1751-1815) werd de grondslag gelegd voor de latere verwerving - in 1826 - door hun zoon Fredrik van de Poll van het archief van haar broer, Joan Wolters van de Poll (1759-1826). De zoon van Fredrik van de Poll, Fredrik Harman van de Poll (1823-1909), trouwde eveneens een Van de Poll, Henriette Wilhelmine van de Poll (1829-1909). Na de dood van haar moeder in 1858 kwam een gedeelte van het archief van haar grootvader Willem Gerrit van de Poll (1763-1836) en diens nakomelingen in het familiearchief. Het archief Van de Poll bevat dus de archieven van drie familietakken Van de Poll:

  1. het archief van de afstammelingen van Jan van de Poll via Fredrik van de Poll
  2. het archief van de familietak afstammend van Fredriks broer, Jan Jacobus van de Poll
  3. het archief van de afstammelingen van Willem Gerrit van de Poll
Tenslotte bevat het familiearchief een hoeveelheid stukken afkomstig van de familie Bonn. Fredrik van de Poll was in 1817 in tweede echt getrouwd met Clara Catharina Bonn, dochter van de hoogleraar in de anatomie Andreas Bonn. Na het overlijden van haar ouders in 1818 en 1823 en van haar enige en ongehuwde broer Anthony Volkert Bonn in 1834 werd het familiearchief Bonn toegevoegd aan het archief Van de Poll.

In 1840 verhuisde het archief mee met Fredrik van de Poll van Amsterdam naar Utrecht. Zijn persoonlijk archief lijkt het eerste te zijn dat vrij compleet bewaard werd. Na de dood van zijn weduwe in 1866, werd het familiearchief overgenomen door zijn oudste zoon jhr. Fredrik Harman van de Poll. Daarmee belandde het archief op de plaats waar het sindsdien voor een groot deel gebleven is, Zeist. De door Fredrik Harman van de Poll (1823-1909) en zijn vrouw en kinderen gevormde archief is daar gebleven en berust nu onder de van de Poll-Stichting te Zeist. Na de dood van jhr. Fredrik Harman van de Poll jr. (1897-1922) werd duidelijk dat deze tak van de familie Van de Poll uit zou sterven. Daarom droeg de laatste overlevende van de kinderen uit het gezin Van de Poll-Van de Poll, jkvr. Joanna van de Poll (1872-1970) in de jaren vijftig het oudste gedeelte van het archief over aan de familiestichting van haar familie, de Van de Poll-Wolters-Quina-stichting. Hierbij werden ook jongere stukken overgedragen , maar het merendeel van de stukken afkomstig van het gezin van haar ouders, waaronder de brieven, bleven onder jkvr. Joanna van de Poll berusten. Vanaf dat moment zijn de twee van elkaar gesplitste gedeelten een afzonderlijk leven gaan leiden.

De Van de Poll-Wolters-Quina-stichting functioneerde in de praktijk als een verzamelpunt voor archiefmateriaal van alle leden van de familie Van de Poll. Vooral de genealoog van het geslacht Van de Poll en drijvende kracht achter de stichting, Abraham Nicolaas Jan (roepnaam: Jan) van de Poll (1894-1977) was actief in dezen. Waarschijnlijk door hem werden stukken van zijn voorouders aan het archief toegevoegd.



De archivalia die Jan van de Poll in het familiearchief deponeerde vallen in twee delen uiteen. Ten eerste is er het archief van zijn voorouders in mannelijke lijn. Dat is het archief van de tak Van de Poll die afstamt van Jan Jacobus van de Poll (1784-1863) en Constantia Agatha Calkoen (1792-1860). Een extra complicatie is nu dat deze tak en de Zeister tak gemeenschappelijke voorouders hebben. Jan Jacobus van de Poll was een broer van de hiervoor genoemde Fredrik van de Poll . Dit heeft tot gevolg dat de stukken van de vroegste generaties deels in het te Zeist bewaarde archief en deels in het door de Van de Poll-Wolters-Quina-stichting beheerde archief berusten.



Tevens was Jan van de Poll verwant aan de familie De Neufville, via zijn grootmoeder Cornelia Abrahamina de Neufville (1831-1886). Het archief van haar familietak werd in de twintigste eeuw beheerd door David Mattheus van Gelder de Neufville (1858-1938). Deze liet na zijn dood alleen een dochter na, die in 1952 kinderloos stierf. Daarna werden haar achterneef Jan van de Poll en zijn familiestichting als de beste bestemming voor het familiearchief De Neufville beoordeeld. Zo werd het archief van deze tak van de familie De Neufville aan de door de Van de Poll-Wolters-Quina-stichting beheerde archieven toegevoegd.

Dit conglomeraat van familiearchieven werd tenslotte ook uitgebreid met persoonlijke archieven van andere leden van het geslacht Van de Poll, waarvan de herkomst vooralsnog niet te achterhalen is. Dit betreft met name het archief van Jan van de Poll Jansz, lid van Gedeputeerde Staten van Overijssel in de eerste helft van de negentiende eeuw.

Deze toevoegingen hebben twee gevolgen gehad. Men maakte geen onderscheid tussen de archieven van de verschillende takken en personen, maar beschouwde het bijeengebrachte als één archief. Hierdoor trad er een vermenging van oorspronkelijk afzonderlijke archieven op. Deze vermenging was gelukkig niet absoluut. Door aangebrachte lakzegels of visitekaartjes is de herkomst van de stukken in de meeste gevallen nog te achterhalen. Daarnaast werd er een ordening op onderwerp aangebracht, waardoor tevens archiefstukken en verzamelde of aangekochte stukken en non-archivalia vermengd werden. Door dit alles heeft het archief als geheel grotendeels zijn oorspronkelijke, gelede structuur verloren.

In 1958 en 1959 heeft de genoemde familiestichting het overgrote deel van het onder haar berustende archiefgedeelte in bewaring gegeven aan het Gemeentearchief van Amsterdam. In 1972, 1977, 1993 en 2001 volgden nog vier inbewaargevingen van een groot aantal stukken uit vooral de 19e en 20e eeuw.

Archiefvormers

    De nummers achter de archiefvormers verwijzen naar het corresponderende inventarisdeel of het inventarisnummer. Door er op te klikken opent zich de inventaris op dat onderdeel of nummer.
    • Balde, S.J. (Sophia, 1756-1808) Poll Jansz, Harman van de (1751-1799) : 5.3.1.
    • Bicker, M.J. (Maria Johanna, 1728-1807) Hop, J. (Jacob, 1720-1776) : 7.2.
    • Bonn, A. (Andreas, 1738-1818) : 3.1.3.2.1.
    • Bonn, A. (Anthonie, ...-1770) Born, H. van (Hermina, ...-1777) : 3.1.3.1.
    • Bonn, A. (Anthonie, 1777-...) : 3.1.3.5.
    • Bonn, A.C. (Andreas Coenradus, 1783-1809) : 3.1.3.6.
    • Bonn, A.V. (Anthonij Volkert, 1785-1834) : 3.1.3.8.
    • Bonn, C.C. (Clara Catharina, 1788-1866) : 3.1.1.1.2.
    • Bonn, familie : 3.1.3.
    • Bonn, H.C. (Hermina Clara, 1774-1831) : 3.1.3.4.
    • Bonn, J. (Jan, ...-1828) : 3.1.1.1.1.2.6.
    • Bonn, J.H.C. (Jan Hendrik Cramer, 1784-1809) : 3.1.3.7.
    • Bourbon y de Madan, Maria Christina Alfonsa Francisca de Asis Sebastiana Isabel prinses de (1886-1976) Vollenhoven, Maurits Willem Raedinck van (1882-1976) : 7.6.
    • Burgemeester : 3.1.1.1.1.3.9.
    • Burgerweeshuis : 3.1.1.1.1.3.2.
    • Christoffers, C. (Coenraad, ...-1735) : 3.1.4.3.
    • Christoffers, C.M. (Clara Maria, 1709-1792) : 3.1.4.2.2.
    • Christoffers, C.M. (Clara Maria, 1709-1792) Cramer Jansz, J.H. (Jan Hendrik, 1715-1765) : 3.1.4.2.
    • Christoffers, familie Cramer, familie : 3.1.4.
    • Cock Blomhoff, J. (Johannes, 1816-1900) Poll, Sara Maria van de (1823-1907) : 4.1.1.5.
    • Convooien en Licenten; advocaat-fiscaal : 3.1.1.1.1.3.4.
    • Cramer Jansz, J.H. (Jan Hendrik, 1715-1765) : 3.1.4.2.1.
    • Cramer, A.C. (Anna Christina, 1744-1823) : 3.1.3.2.2.
    • Cramer, J. (Jan, ...-1751) Riedt, Hedewig van (1674-1720) : 3.1.4.1.
    • Dedel, A.M. (Anna Maria, 1729-1774) Poll, Jan van de (1721-1801) : 3.1.5.1.
    • Deutz van Assendelft, P.A. (Paulina Agneta, 1835-1913) Lennep, Diederik Jacob Carel van (1823-1880) : 7.3.
    • Fabius, D.P.D. (Dammes Paulus Dirk, 1851-1931) Poll, Sara Maria Johanna van de (1864-1942) Thomassen à Thuessink van der Hoop, Gijsbert Hendrik (1847-1894) : 4.1.2.3.1.
    • Gefken, M. (Maria, 1747-...) Bonn, B. (Bernhardus, 1740-...) : 3.1.3.3.
    • Gerwen, D. van (Duifje, 1618-1658) Poll, Jan van de (1597-1678) : 2.1.1.
    • Gevaerts, A.A.G. (Anna Agatha Geertruida, 1872-1941) : 3.1.1.13.2.
    • Halm, Jacoba Anthonia van (1723-1800) Verloren, Nicolaas (1716-1791) : 4.2.2.
    • Heerdt, Frederica Louisa baronesse van (1792-1858) : 3.1.5.4.2.
    • In- en uitgaande rechten en accijnzen van Noord-Holland Directe Belastingen : 3.1.1.1.1.3.5.
    • Kanter, Godefrieda Hendrika Maria de (1901-1995) Poll, Hendrik Willem van de (1900-1971) : 4.1.1.11.
    • Koppelaar, Marie Hermine Christine (1831-1902) : 4.2.1.2.
    • König, Suzanna Anna (1929-) Poll, Frans Eugenius Marie van de (1921) : 5.1.3.
    • Landstorm : 3.1.1.1.1.3.3.
    • Mersch, Jenny Antoinette van der (1880-ca. 1974) : 7.5.
    • Mersch, Sophia Johanna van der (1882-?) : 7.7.
    • Muijsken, Anthony Willem (1813-1885) : 4.2.1.1.
    • Muijsken, Anthony Willem Jacobus (1870-1945) : 4.1.2.1.2.2.
    • Muijsken, familie : 4.2.
    • Neufville, Cornelia Abrahamina de (1831-1886) : 4.1.1.2.2.
    • Ottens, Aaltje (1870-1952) : 4.1.1.8.2.
    • Poll Harmansz, Harman van de (1770-1834) : 2.1.7.
    • Poll Jansz, Jan van de (1760-1840) : 5.3.3.
    • Poll Pietersz, Jan van de (1781-1862) : 5.3.5.
    • Poll, Aaltje ErMary van de (1926) Waalwijk van Doorn, J.P. van (Jacobus Petrus, 1926-2003) : 4.1.1.17.
    • Poll, Aaltje Geertruida van de (1892-1988) Hoffman, Rudolf Henry (1898-1986) : 4.1.1.14.
    • Poll, Abraham Nicolaas Jan van de (1819-1870) : 4, 4.1.1.2.1.
    • Poll, Abraham Nicolaas Jan van de (1894-1977) : 4.1.1.10.1.
    • Poll, Agneta Hendrika van de (1857-1933) Groeninx van Zoelen, Frédéric Willem Eduard (1844-1922) : 3.1.5.8.
    • Poll, AnCecilia van de (1915) : 3.1.1.21.
    • Poll, Andreas Jacobus van de (1824-1849) : 3.1.1.8.
    • Poll, Andreas Jacobus van de (1864-1885) : 3.1.1.12.
    • Poll, André van de (1884-1966) : 3.1.1.20.
    • Poll, Archibald van de (1796-1850) : 3.1.5.4.1.
    • Poll, Bregje Agatha Georgine van de (1867-1932) : 4.1.1.9.
    • Poll, Bregje Agatha van de (1903-1972) Benedek, O. (Oscar, 1872-1959) : 4.1.1.15.
    • Poll, Clara Catharina van de (1829-1883) : 4.1.1.6.
    • Poll, Clara Catharina van de (1855-1943) : 3.1.1.10.
    • Poll, Clara Johanna van de (1853-1931) Beets, Dirk (1842-1916) : 3.1.1.17.
    • Poll, Constantia Cornelia Johanna Agatha van de (1869-1956) : 4.1.2.1.2.1.
    • Poll, Constantia Maria Margaretha van de (1818-1892) Asch van Wijck, M.M. van (Matthias, 1816-1882) : 4.1.1.4.
    • Poll, Cornelia Abrahamina van de (1891-1901) : 4.1.1.13.
    • Poll, Cornelia Abrahamina van de (1907-1984) Schüdel, Eduard Sigismund (1906-1948) : 4.1.1.16.
    • Poll, familie Van de : 1., 3.2., 4.1., 4.1.3., 6.1.
    • Poll, familie Van de Wolters, familie : 2.
    • Poll, Frederika Louisa Henrietta van de (1853-1946) : 3.1.1.9.
    • Poll, Fredrik van de (1780-1853) : 3.1.1.1.1.
    • Poll, Fredrik van de (1780-1853) Poll, Joanna Margaretha Elisabeth van de (1872-1970) Poll, Fredrik Harman van de (1823-1909) : 2 (1816 - 1966)
    • Poll, Fredrik van de (1860-1937) : 3.1.1.11.
    • Poll, H. van de (1793-1862) Hooft, S.C. (Susanna Cornelia) : 5.3.6.
    • Poll, Harman van de (1728-1751) Berewout, M.C. (Margaretha, 1725-1799) Backer, J. (Jan, 1722-1778) : 2.1.5.
    • Poll, Harmen Frederik van de (1821-1890) Willes, Catharina Arendine van (1838-1910) : 4.1.2.1.1.
    • Poll, Harmen Hendrik van de (1832-1919) Onderwater, M.J.S. (Margaretha Johanna Stephania, 1843-1932) : 4.1.2.2.1.
    • Poll, Hendrik Joan van de (1826-1877) Wall Bake, Elisabeth van de : 3.1.1.7.
    • Poll, Hendrik van de (1866-1947) : 4.1.1.8.1.
    • Poll, Hendrik van de (1929-1949) : 4.1.1.18.
    • Poll, Henriette Wilhelmine van de (1824-1909) : 3.1.1.6.2.
    • Poll, Jacobus Salomon Hendrik van de (1837-1880) : 5.2.3.
    • Poll, Jacobus Salomon van de (1771-1817) Weede, Françoise Margaretha van (1773-1840) : 5.2.1.
    • Poll, Jacobus van de (1724-1807) Wolters, Cornelia Jacoba (1726-1795) : 2.2.1.
    • Poll, Jacobus Willem Maurits van de (1828-1894) Breugel, P.M. van (Petronella Maria, 1828-1900) : 3.1.1.16.
    • Poll, Jan Cornelis van de (1860-1893) : 4.1.1.7.
    • Poll, Jan Jacobus van de (1784-1863) Calkoen, C.A. (Constantia Agatha, 1792-1860) : 4.1.1.1.
    • Poll, Jan Jacobus van de (1870-1949) : 4.1.2.2.2.
    • Poll, Jan van de (1759-1822) Valckenier, A.C. (Anna Catharina,1766-1842) : 5.1.1.
    • Poll, Jan van de (1813-1842) : 3.1.1.3.
    • Poll, Joanna Margaretha Elisabeth van de (1872-1970) : 3.1.1.14.
    • Poll, Johanna Bregje van de Poll (1819-1897) : 3.1.1.5.
    • Poll, Margaretha Cornelia van de (1726-1798) Munter, Cornelis (1716-1750) Usson de Bonnac, P.C. d' (Pierre Chrisotome) : 2.1.4.
    • Poll, Margaretha Jacoba van de (1751-1815) : 2.1.6.2.
    • Poll, Margaretha Jacoba van de (1751-1815) Poll Harmansz, Harman van de (1750-1807) : 2.1.6.
    • Poll, Margaretha Jacoba van de (1872-1966) : 4.1.2.2.3.
    • Poll, Margaretha van de (1809-1850) : 3.1.1.2.
    • Poll, Marguerite Hortense Marie van de (1882-1953) : 5.1.2.
    • Poll, Maria Cornelia van de (1814-1854) : 3.1.1.4.
    • Poll, Maria Louisa Jacoba Cecilia van de (1858-1928) Vollenhoven, Maurits van (1860-1885) : 3.1.1.18.
    • Poll, Maximiliaan Jacob Theodoor van de (1881-1931) : 3.1.1.19.
    • Poll, Pieter Cornelis Nicolaas van de (1825-1892) : 4.1.1.3.
    • Poll, Pieter van de (1755-1809) Backer, A.M. (Anna Maria, 1762-1847) : 5.3.2.
    • Poll, Sara Maria Johanna van de (1864-1942) Fabius, D.P.D. (Dammes Paulus Dirk, 1851-1931) : 4.1.2.3.1.1.
    • Poll, Stanislaus Jean Robert van de (1805-1888) : 5.3.6.
    • Poll, Wilhelmina Adriana Geertruida van de Poll (1901-1958) : 3.1.1.15.
    • Poll, Willem Carel Salomon van de (1802-1833) Welderen Rengers, Henriëtte Maria Elisabeth van (1804-1866) : 5.2.2.
    • Poll, Willem Gerrit van de (1763-1836) Graafland, A.J.H. (Agnes Johanna Henriette, 1766-1830) : 3.1.5.2.
    • Poll, Willem Gerrit van de (1793-1872) Stralen, Agneta Clasina Catharina van (1804-1877) : 3.1.5.3.
    • Poll, Willem Hendrik Joan van de (1867-1921) : 3.1.1.13.1.
    • Poll, Willem Hendrik van de (1906-1961) Huisman, Agine Afina (1908-1999) : 4.1.1.12.
    • Poll, Willem van de (1831-1893) : 3.1.5.5.
    • Poorten, Josua van der Berg, S.H.J. (Sara, 1788-1846) : 3.1.2.1.
    • Rendorp, J. (Joachim, 1728-1792) : 7.1.
    • Rendorp, Margaretha (1673-1730) Poll, Jan van de (1668-1745) : 2.1.2.
    • Rothe, Alma Ottilie Frieda (1894-1968) : 4.1.1.10.2.
    • Schoch, Marie Louise Wilhelmine : 7.4.
    • Stedman, Jan Andries (1778-1833) Poll, Nicolaa Geertruid van de (1778-1859) : 5.3.4.
    • Thomassen à Thuessink van der Hoop, Abraham Nicolaas Jan (1893-1969) : 4.1.2.3.3.
    • Thomassen à Thuessink van der Hoop, Evert Jan (1885-1934) : 4.1.2.3.2.
    • Thomassen à Thuessink van der Hoop, familie : 4.1.2.3.
    • Thomassen à Thuessink van der Hoop, Gijsbert Hendrik (1847-1894) : 4.1.2.3.1.2.
    • Trip, Margaretha (1699-1778) Poll, Harmen Henrik van de (1697-1772) : 2.1.3.
    • Twent, Catharina Roberdina Jacoba (1817-1868) : 3.1.5.6.
    • Vollenhoven, Antoni Jan van (1784-1826) : 3.1.2.2.
    • Wassenaer, Jacqueline Cornelie baronesse van (1858-1930) Poll, Willem Gerrit van de (1854-1898) : 3.1.5.7.
    • Wijck, Hubert Jan Margarethus van Asch van (1848-1921) Poll, C.H.M.S. van de (Clara Helena Maria Suzanna, 1849-1949) : 5.3.7.
    • Witholt, Elsje Anna (1913-1985) : 4.1.1.10.3.
    • Wolters van de Poll, Joan (1759-1826) : 2.2.2.
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<

Gegevens over mogelijk nog levende personen mogen alleen worden gebruikt voor historisch (waaronder genealogisch), wetenschappelijk of statistisch onderzoek.

Door het aanklikken van onderstaande button verklaart u zich te houden aan het Reglement voor raadpleging en gebruik van het Stadsarchief.