Voorbeeld Waterloo gratificaties 1815

Jan Haagste(e) en de Slag bij Waterloo

Uit de index blijkt dat de Amsterdammer Jan Haagste(e) de Slag bij Waterloo meemaakte als korporaal bij de Oost- en West-Indische troepen bij het bataljon West-Indische Jagers nr. 11. Hij ontving daarvoor als gratificatie een bedrag van 61 francs en 60 centimes, omgerekend 29 gulden en 10,5 cent. Dat bedrag is op 13 mei 1818 uitbetaald aan de Minister van Koloniën, waarna Haagste het op kon halen bij het kantoor van de betaalmeester.

Inschrijving van Jan Haagste in het Register van het Fonds ter aanmoediging en ondersteuning van de Gewapende Dienst in de Nederlanden (inventarisnr. 720, nr. 3098)


Uniform van de ‘Indiaansche Brigade’ (Collectie Legermuseum Delft, detail uit Armamentaria 25)

Met deze informatie is het stamboek van het betreffende bataljon, de West-Indische Jagers nr. 11, op te sporen bij het Nationaal Archief te Den Haag.

Militaire loopbaan

Inschrijving Jan Haagste(e) in het stamboek van de West-Indische Jagers nr. 11 (Collectie Nationaal Archief Den Haag, inventaris 2.13.09, inventarisnr. 684, p. 48).

Detail inschrijving Jan Haagste(e) in het stamboek van de West-Indische Jagers nr. 11 (Nationaal Archief).
Detail inschrijving Jan Haagste(e) in het stamboek van de West-Indische Jagers nr. 11 (Nationaal Archief).

In het stamboek van de West-Indische jagers zijn de omzwervingen van Jan Haagste te volgen voordat hij in Waterloo terecht kwam. Hij werd geboren in Amsterdam in 1782 en kwam als 15-jarige in dienst bij de jagers van de Bataafse Republiek. In de slag om Noord-Holland in 1799, nog heel jong dus, raakte hij gewond en werd hij krijgsgevangen genomen door de Engelsen. Vervolgens nam hij dienst bij de zogenaamde Dutch Brigade, en bleef na de Vrede van Amiens in 1802 in Engelse dienst bij de Light Dragoons. Bij terugkomst in Nederland, dat inmiddels deel uitmaakte van het Franse Keizerrijk, werd hij ingelijfd bij het 33e Regiment Licht Infanterie. Haagste deserteerde, belandde bij de Poolse Zwarte Huzaren, en kwam uiteindelijk na de omwentelingen van 1813-14 weer in Nederlandse dienst. Nog vóór Waterloo had Haagste dus niet alleen de slag om Noord-Holland meegemaakt, maar ook de ontberingen doorstaan van veldtochten in Spanje en Rusland.

Zijn inschrijving in het stamboek vermeldt overigens geen ‘Waterloo’, maar alleen dat hij in 1815 in Frankrijk was. Dit was echter een gebruikelijke aanduiding voor de Slag bij Waterloo en daaropvolgende mars van de geallieerde troepen richting Parijs. De West-Indische troepen waren wel aanwezig bij de Slag van Waterloo, maar als reserve; het is daarom de vraag of Haagste bij Waterloo ook daadwerkelijk in actie is gekomen.

Koningrijk der Nederlanden. []... Digital ID: 119749. New York Public Library

Veteraan in 1815 (Collectie New York Public Library)

Haagste vertrok na Waterloo volgens plan naar West-Indië en was tussen 1816 en 1820 gelegerd op Curaçao. In 1822 kon hij, na vijfentwintig jaar militaire dienst, met pensioen. Het stamboek van zijn garnizoensbataljon (een soort oudedagsvoorziening voor militairen) laat zien dat hij de vroegere Europese veldtochten niet ongeschonden door is gekomen; hij is ‘geblesseerd in de linker heup, en het hoofd’.

Vanwege zijn invaliditeit ontving Haagste vanaf 1830 tot zijn dood een invalide uitkering van het Fonds ter Aanmoediging en Ondersteuning van de Gewapende Dienst in de Nederlanden. Hierin is opgenomen dat hij zijn verwonding in de heup opliep door een lanssteek. Volgens deze verklaring zou Haagste wel degelijk, al was hij reserve, gestreden hebben bij Waterloo.

’Verklaring der Verminkten’ uit het Register houdende opgave van Verminkten en Infermen ten gevolge van de slag bij Waterloo (toegangsnr. 355, inv.nr. 743, verklaring nr. 1589)

Oorlogstrauma?

Het leven van de veteraan Jan Haagste kent een tragisch einde. Niet alleen was hij invalide, maar hij raakte ook nog aan de drank — in hoeverre dit een direct gevolg is van zijn oorlogsverleden kunnen we alleen maar vermoeden. In mei 1854 berooft hij zichzelf van het leven.

Nieuwsbericht uit de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant van 2 juni 1854
Laatst bijgewerkt op 14 jan 2016
ZoekVoorbeeldHandleiding
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<