Voorbeeld Ondertrouwregisters 1565-1811

registratie kerk

Ondertrouwregister van de kerk (DTB 610, p. 176/177)

Bij de eerste inschrijving (rechtsboven) luidt de tekst:
Den 30 Augustus 1765
Compareerden als vooren jan Bakker, van Amsterdam,
Gerefor(meerd), wed(uwnaa)r (van) Grietje Bakker, in de Roosetraat
(en) Jannetje Derdeijn, van Amst(erdam), gerefor(meerd),
oud 22 jaren, op de Roosegragt, geads(isteer)t
met haar stief vader Mattijs Hessenberg

In de marge staat ‘Hij vrouws doot goet ingebr(acht)’. Van de bruidegom werd verwacht dat hij het bewijs van de dood van zijn eerste echtgenote meebracht.

Bij de tweede inschrijving staan vier strepen door de inschrijving en onderaan toegevoegd ‘Niet geholpen’. Bovenaan staat nog de aantekening ‘Sij bewijs van diakenen’. De bruid haar ouders waren al overleden en zij zat (of had gezeten) in het Diakonie Weeshuis. Daarom moest zij toestemming hebben van de diakenen van dat weeshuis. Mogelijk kon zij die toestemming niet leveren, waarna de ondertrouw werd doorgehaald.

De tweede inschrijving op de linker bladzijde is ook doorgehaald met de toevoeging ‘Niet gecompareert’. Dit paar liet zich wel inschrijven, maar verscheen niet om de inschrijving te controleren en ondertekenen. De ondertrouw verviel daarmee.

registratie pui

Dubbele bladzijde uit het ondertrouw-register van de pui, gedateerd 20 november 1767 (DTB 743, p. 332/333)

De tekst van de eerste inschrijving links bovenaan luidt:
Compareerden als vooren Casper Omsteede, van
Oberhammelwaerden int graafschap
Oldenburg, Luters, wed(uwnaa)r (van) Susanna
Roberta Hoog, (wonende) opt Molenpad & Anna Metta
Looze, van Elsfliet int graafschap Oldenburg,
Luters, oud 27 iaer, (wonende) op Cingel, oud(ers) dood, geads(isteer)d
Met haar oom Jacob Looze

In de marge staan twee aantekeningen:
‘hij vrouws dood goet ingebr(acht)’, wat inhoudt dat hij het bewijs van overlijden van zijn eerste echtgenote moest meebrengen, en
‘hij weescam(er) voldaan 17 November 1767’. Aangezien de eerste echtgenote van Casper Omsteede bij haar overlijden één (of meer) minderjarige kind(eren) naliet, moest Casper bij zijn hertrouwen toestemming hebben van de Weeskamer om te kunnen hertrouwen. Die toestemmingen zijn genoteerd in de begraafregisters van de Weeskamer, chronologisch geordend op begraafplaats van de overleden echtgeno(o)t(e).

Bij de tweede inschrijving staat in de marge de volgende tekst:
‘Op den 26 November 1767 hebben haar Edele Groot Agtbaere Heeren Burgemeesteren geordineert a(a)n R: van Poederoijen, bode, geordineert dat deese nevens staande persoonen haar twe(e)de gebod te gelijk mogen hebben op Sondag Den 29 November 1767’. In dit geval werd dus toestemming gegeven om in plaats van drie zondaagse afkondigingen genoegen te nemen met twee zondaagse afkondigingen. Dit gebeurde vaak bij zeelui die op het punt van vertrek stonden en voor de afvaart nog snel wilde trouwen. Ook bij dit uit Noorwegen afkomstige paar zal dat het geval zijn geweest.

Bij de derde akte op de rechterbladzijde staat in de marge ‘hij vaders consent goet ingebragt’ en bovengeschreven staat ‘sij vaders consent goet ingebracht’. Zowel bruidegom als bruid hadden een vader die bij het huwelijk moesten assisteren. Zijn vader woonde echter in Pillo en was niet aanwezig. Ook haar vader, hoewel niet vermeld waar hij verbleef, was niet van de partij. Beiden moesten dus een schriftelijk consent (toestemming) van hun vader laten zien. De terminologie ‘goet ingebracht’ heeft dus niets met bij het huwelijk ingebrachte goederen te maken, maar is een bevestiging dat de benodigde papieren in orde waren bevonden.

Op dezelfde wijze kunnen marginale aantekeningen worden aangetroffen over:

  • het inleveren van het bewijs ‘van separatie’ (echtscheiding)
  • de vermeldingen van kerk of pui, waarmee werd aangegeven dat de inschrijving ook in het andere ondertrouwregisters moest worden opgenomen. Het betrof dan een gemengde huwelijk.
  • een verwijzing naar een huwelijkskrakeelregister, als door één van de partijen bezwaar werd gemaakt tegen het voorgenomen huwelijk, of als één van de twee partijen geen toestemming kreeg tot het aangaan van het huwelijk (door ouders of voogden)
  • een vermelding van een andere plaats dan Amsterdam, aangevend dat men in die plaats ook in ondertrouw was gegaan of moest gaan
  • de aantekening dat men in een in een andere plaats dan Amsterdam (bv. Sloterdijk of Buiksloot) was getrouwd

vóór 1603/1606

Inschrijving ondertrouw-register van de pui, gedateerd 22 januari 1600 (DTB 665, p. 100/101)

Voor 1603 (kerk) en 1606 (pui) werden in de ondertrouwregisters nog geen voorgedrukte formulieren gebruikt, maar werd de verplichte tekst geheel uitgeschreven. De tekst van de akte links bovenaan luidt als volgt:
Ten dage en(de) voor Com(m)iss(arissen) voorsc(hreven) compareerden Jan Jacobsz, varendgeselle, oudt xxv jaren, woonen(de) in Sint Jacobsstrate, geassisteert mit Femmetgen Pietersdr, sijn moeder, ter eenre (=ter ener zijde), en(de) Annetgen Sijmonsdr, van Antwerpen, oudt xx jaren, (bovengeschreven: 12 ans, dat betekende dat Annetgen sinds twaalf jaar in Amsterdam woonde), woonen(de) als vooren, geassisteert mit Sijmon Jansz hare vader en(de) Brechge Pietersdr hare moeder, ter andere zijden, ende geven aen verzoekende als voren Ende naerdien zij op alles naer behooren geantwoordt hadd(en), sijn hun hare geboden v(er)williget.
Bovenstaande tekst kan in de ondertrouwregisters voor 1603/1606 enigszins afwijken.

bekendmaking achteraf

Inschrijving register van huwelijken, kerkelijk voltrokken en achteraf bekend gemaakt, gedateerd 10 augustus 1622 (DTB 1008, p. 102/103)

Dit voorbeeld bevat mededelingen van kerkelijk voltrokken huwelijken die later bekend werden gemaakt aan de schepenen.
De tekst luidt als volgt:
xen (=10) augusti 1622, David Salon ende Rachel Osorio verclaerden inde maent van mertio anno 1619 naer haer gewoente getrout te wesen ende inde houwel(ijksen) staete vergadert te zijn ende sijn hier als getuijgen die tselve verclaerden present geweest David Osorio ende Abraham Aboab

Laatst bijgewerkt op 14 jan 2016
ZoekVoorbeeldHandleiding
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<