Handleiding Bevolkingsregisters 1874-1893

Naar welke bronnen verwijst de index?

In de index zijn de volgende inventarisnummers opgenomen:
De registraties van de Gestichten, Brandweerregister, Ketenregister, Logementregister en Schippersregister uit deze periode zijn verplaatst naar de index Bevolkingsregisters: Bijzondere Registers 1864-1935 zoek in de index

Wat zijn Bevolkingsregisters?

De Bevolkingsregisters zijn ontstaan uit volkstellingen, die in de eerste helft van de negentiende eeuw in Nederland werden gehouden. Op provinciaal niveau werden in 1828 de eerste ‘Volksregisters’ aangelegd. Deze registers raakten echter snel verouderd en dus moest er een systeem komen dat steeds kon worden bijgewerkt. Dit resulteerde in 1850 in een landelijk systeem, dat werd ingedeeld op wijk en adres en waarin alle verhuizingen werden bijgehouden. Omdat de boekdelen na een aantal jaren volgeschreven raakten en de adresindeling veranderde is het systeem drie keer opnieuw gestart.

Deze derde serie betreft de periode 1874-1893.

Zie voor meer informatie ook de handleiding bij de Bevolkingsregisters 1851-1853

Welke gegevens zijn te vinden in de Bevolkingsregisters?

In de registers is voor elke wooneenheid (huis, etage, kamer) één blad, met twee tegenover elkaar liggende bladzijden, beschikbaar. Op de linker bladzijde staan de namen van de hoofdbewoner, vervolgens van diens vrouw, kinderen, inwonend huispersoneel, eventuele inwonende familieleden en andere bewoners. Van alle bewoners is behalve de naam, ook geboortedatum en geboorteplaats genoteerd. Dit zijn de gegevens die we in dit project invoeren. Het kan voorkomen dat een persoon meer dan eens op eenzelfde pagina is ingeschreven, als diegene eerst verhuisd is en vervolgens weer teruggekeerd is naar het oude adres.

In onderstaande lijst wordt per genummerde kolom beschreven welke informatie in de Bevolkingsregisters te vinden is:

  1. Aantal bewoners
  2. Datum van melding bij de Burgerlijke Stand
  3. Familienaam
  4. Voornaam
  5. Geslacht
  6. Familierelatie
  7. Geboortedatum
  8. Geboorteplaats
  9. Godsdienst
  10. Burgerlijke staat
  11. Huwelijksdatum
  12. Beroep
  13. Datum van vestiging
  14. Deel en bladzijde waarvandaan
  15. Datum van vertrek
  16. Deel en bladzijde waarheen
  17. Datum van overlijden
  18. Wettig domicilie
  19. Bijzonderheden

Hoe waren in Amsterdam de buurten ingedeeld?

Amsterdam was rond 1875 ingedeeld in 50 buurten, aangeduid met een letter. Deze indeling is dezelfde als rond 1850 (zie ook de handleiding bij de index op het Bevolkingsregister 1851-1853)

Zijn de adressen in 1875 hetzelfde als de huidige?

In Amsterdam zijn enkele keren de huisnummers veranderd. In 1875 vond de laatste grote omnummering plaats en deze komen in grote lijnen overeen met de huidige huisnummers.
Als het huisnummer niet (meer) klopt kan dit de volgende redenen hebben:
  • afbraak en nieuwbouw
  • splitsing van panden in appartementen
  • herindeling van straten (denk aan aanleg van de metro in de nieuwmarktbuurt)
Om snel het huisnummer op een kaart uit deze periode te lokaliseren (de ‘Loman-atlas’) kan eerst de letter van de buurt (A-ZZ) opgezocht worden op de bovenstaande overzichtskaart.
Zoek daarna via de inventaris de kaart van de betreffende buurt op (volg de link naar de beeldbank) om het huisnummer op de kaart te vinden.

Vanwege omnummeringen zijn de huisnummers in 1875 niet hetzelfde als in de index op de Bevolkingsregisters 1851-1853.

Hoe zoek ik in de index?

In de index kan gezocht worden op de volgende mogelijkheden:
  • naam
  • datum
  • locatie
Bij naam is te zoeken, eventueel in combinatie, op:
  • Achternaam (eventueel met tussenvoegsels)
  • Voorna(a)m(en)
Let op: bij de voornamen komen regelmatig afkortingen voor. Zoeken met wildcards (bijvoorbeeld *Wil* voor Wilhelmina) verdient aanbeveling.

Bij datum is te zoeken op:

  • Geboortedatum (exacte datum of periode)
    De zoekvelden naam en datum kunnen ook in combinatie worden gebruikt.
Gezien de vele onzorgvuldigheden bij de registratie is het raadzaam om niet te veel op exacte geboortedatum te zoeken. Beter is om een periode af te bakenen, bijvoorbeeld geboren tussen 1820 en 1830.

Bij locatie zijn de volgende zoekopties mogelijk:

  • Adres
    Bij deze zoekoptie kan, om de zoekresultaten te verfijnen, de naam van een straat toegevoegd worden. Dit is ook mogelijk als al gekozen is voor de zoekopties naam en/of datum. Worden de opties naam en datum niet ingevuld, maar wel bijvoorbeeld Amstelstraat 47 bij straatnaam, dan krijgt men alle in het bevolkingsregister ingeschreven personen die woonden op dit adres in de periode 1874-1893.
    In dit veld moet op compleet adres gezocht worden, dus een straatnaam mét een huisnummer. Zoekt men alle bewoners van een bepaalde straat, dan moet gezocht worden met een wildcard, bijvoorbeeld: *Amstelstraat*.
  • Geboorteplaats
    Ook bij de plaatsnamen zijn veel afkortingen gebruikt, dus zal een beter resultaat bereikt worden bij het gebruik van wildcards.
    Het is niet mogelijk om op een combinatie te zoeken van adres en geboorteplaats.
De plaatsnamen zijn nog niet gestandaardiseerd en kunnen daarom in diverse spellingsvarianten en afkortingen voorkomen.
Laatst bijgewerkt op 24 april 2017
ZoekVoorbeeldHandleiding
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<