Voorbeeld Bevolkingsregisters 1851-1853

Pagina uit het Bevolkingsregister met het huishouden van Jacob van Lennep op de Keizersgracht (inventarisnummer 667, fol. 278)

In het bevolkingsregister 1851-1853 vinden we op de Keizersgracht een beroemde bewoner: hier woonde Jacob van Lennep (1802-1868), van beroep Rijksadvocaat maar nu vooral nog bekend om zijn historische romans, met zijn vrouw Henriëtte Sophia Wilhelmina van Roëll en hun vier zonen.

In de periode van deze inschrijving, rond 1850, werd hij lid van de Tweede Kamer en zette hij zich in voor de aanleg en voltooiing van de Duinwaterleiding; dit was niet alleen de eerste waterleiding voor Amsterdam maar ook de eerste waterleiding van het land.

Uit het bevolkingsregister blijkt dat de familie Van Lennep in de periode 1851-1853 het huis deelde met in totaal vijf ongehuwde dienstboden. Twee van de namen van de dienstboden zijn doorgestreept omdat zij in de tussenliggende jaren bij de Van Lenneps vertrokken en op een ander adres in dienst kwamen of ergens anders gingen wonen. Jacob van Lennep zelf bleef in het pand wonen tot zijn plotselinge dood, tijdens een uitstapje in Gelderland.

De Van Lenneps woonden in buurt CC, afdeling 1: Keizersgracht, tussen de Leidsestraat en de huidige Nieuwe Spiegelstraat. Vóór de nieuwe huisnummering van 1853 had dit pand nummer 657, het zogenaamde ‘kleinnummer’; zie voor meer uitleg over de indeling in buurten en nummers de handleiding. In 1853 werd het nieuwe nummer 712 in rood op de gevel geschilderd en ook in het bevolkingsregister werd het oude nummer doorgestreept en vervangen door het nieuwe nummer. In 1875 werd de nummering nogmaals veranderd en ontstond het adres dat nu nog steeds bestaat: Keizersgracht 560.


Huidig nummer: Keizersgracht 560

De nieuwe huisnummering vanaf 1853 zorgde voor grote verwarring onder zowel Amsterdammers als bezoekers van de stad. Een (lange) straat of gracht kon over meerdere buurten verspreid zijn en per buurt werd opnieuw genummerd. Dit hield in dat de naam van de straat en het huisnummer niet genoeg waren om een huis te vinden, maar dat men ook de buurtcode daarbij nodig had. Bovendien stond zowel het oude nummer als het nieuwe nummer op de gevel geschilderd, zodat elk pand twee nummers had.
Van Lennep gaf de koetsier die hem thuis moest brengen naar eigen zeggen dan ook liever geen nummer op, maar de omslachtige aanwijzing 'op de Keizersgracht, tusschen de Leidsche-en Spiegelstraten, aan de donkere zijde, bij Van Lennep, de vijfde platte stoep van de Spiegelstraat af'. Jacob van Lennep vond dat de stad een slecht figuur sloeg ten opzichte van Londen of Parijs en ergerde zich zo dat hij er meerdere malen over schreef.

Meer bijzonderheden over de familie zijn te vinden in het familiearchief Van Lennep dat bij het Stadsarchief wordt beheerd; vanaf inventarisnummer 268 (rubriek 1.31) worden onder meer persoonlijke correspondentie, dagboeken en manuscripten van Jacob van Lennep beschreven. Ook de aanvulling op het familiearchief bevat enkele documenten van zijn hand.

Lees verder over Van Lennep’s ergernissen over de huisnummering in zijn Vertellingen van vroeger en later tijd (1889): in het bijzonder de Vertelling van den heer, die bij een vriend te Amsterdam zou gaan logeeren

Lees verder over de geschiedenis van de huisnummering in Amsterdam in het algemeen: Ons Amsterdam, Nummer 6: Juni 2010 - Ieder huis een eigen nummer (J. Pinkster)
Laatst bijgewerkt op 14 jan 2016
ZoekVoorbeeldHandleiding
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<

Gegevens over mogelijk nog levende personen mogen alleen worden gebruikt voor historisch (waaronder genealogisch), wetenschappelijk of statistisch onderzoek.

Door het aanklikken van onderstaande button verklaart u zich te houden aan het Reglement voor raadpleging en gebruik van het Stadsarchief.