Stadssalpeterhuis

nr. 010097002031 Op de hoek van de Palmgracht en de Lijnbaansgracht stond sinds 1647 het Stadssalpeterhuis of Raffineerhuis. Daar werd salpeter gesmolten en gezuiverd om er buskruit van te produceren. Gerrit Lamberts tekende het Stadssalpeterhuis in 1816, gezien naar het noorden.

Lijnbaansgracht

Links van de brug is het water van de Lijnbaansgracht. Daarnaast de huizen tussen de Lijnbaansgracht en de Schans, de oude stadswal. Op de achtergrond is het torentje van de Haarlemmerpoort te zien en molen De Beer, op het bolwerk Westerbeer. Aan de rand van Amsterdam stonden toen ruim tachtig van zulke molens.

Verdwenen

De hoek van de Palmgracht en de Lijnbaansgracht ziet er tegenwoordig heel anders uit. Het Stadssalpeterhuis bestaat niet meer. In 1871 kwam op deze plek een school. Het stadswapen uit de gevel van het Stadssalpeterhuis is nu ingemetseld in de zuidvleugel van het Rijksmuseum. De Palmgracht is in 1895 gedempt. De Lijnbaansgracht is er nog wel, maar de stadswal daarachter is in het midden van de negentiende eeuw afgebroken. Daar loopt nu de Marnixstraat. Ook de bolwerken met de molens zijn in de negentiende eeuw verdwenen.

Gerrit Lamberts

Gerrit Lamberts was een van de belangrijkste topografische kunstenaars uit de eerste helft van de negentiende eeuw. Hij was eerst een amateurtekenaar, die zijn geld verdiende als papierverkoper en stadhuisklerk. Nadat hij op het stadhuis ontslagen was, begon hij rond 1810 topografische tekeningen te maken. Die verkocht hij aan verzamelaars. Gerrit Lamberts legde met name het vervallen Amsterdam van zijn tijd vast: de stillere buurten van de stad, met hun binnenplaatsen en achtergrachtjes. Daar tekende hij ook veel bedrijfjes en werkplaatsen, zoals het Stadssalpeterhuis. Zijn tekeningen geven een goed beeld van het nu verdwenen Amsterdam.

Palmgracht met het Stadssalpeterhuis, tekening door Gerrit Lamberts, 1816


© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<