Nieuwe Stadsherberg

nr. image In 1662 kreeg Amsterdam een tweede stadsherberg in het IJ-water, ten oosten van de nu ‘oude stadsherberg’. De plattegrond toont de indeling van de nieuwe stadsherberg.

‘Veel kamers en vertrekken’

Voor een betere aansluiting op de trekvaart naar de Waterlandse steden was er door de Volewijck (Amsterdam-Noord) een vaart gegraven naar het dorp Buiksloot. Aan de stadskant werd een steiger aangelegd waarvandaan de schuiten naar de Volewijck vertrokken en een herberg waar laatkomers werden opgevangen. Deze stond op zware eikenhouten palen in het IJ, ter hoogte van de Martelaarsgracht. Het was een gebouw van twee verdiepingen, ‘met veel kamers en vertrekken voorsien’. Een lange brug liep naar de Texelse Kade (nu: Prins Hendrikkade), waar je aan wal kwam bij de Martelaarsgracht.

Verdronken klanten

In een postbus bij de stadsherberg konden kooplieden en anderen hun brieven bestellen voor de Waterlandse steden. De commissaris van het veer zorgde ervoor dat de schippers post in handen kregen. Een jaar na de oplevering in 1662 werd de stadsherberg vergroot, naar ontwerptekeningen van onderfabriek Swanenburgh. De waterrijke omgeving bleek gevaarlijk voor sommige gasten. In 1664 klaagde de uitbater dat zijn klanten verongelukten omdat er openingen in de leuningen van de steiger waren gelaten. De stad liet ijzeren leuningen aan de IJkant plaatsen.

Logement Wolters

Goederenveilingen in de stadsherberg trokken een groot, kapitaalkrachtig publiek, dat kamertjes huurde en lustig consumeerde. De kasteleins verdienden dan ook voldoende om het relatief hoge huurbedrag te kunnen neertellen. In de negentiende eeuw bleef de Nieuwe Stadsherberg in bedrijf. Rond 1815 maakte stadsarchitect Abraham van der Hart deze tekeningen, waarschijnlijk voor een verbouwing. In 1870 sprong een gast van het toenmalige ‘logement Wolters’ in het IJ; volgens de krant omdat hij zijn rekening niet kon betalen. Twee jaar later moest het zeventiende-eeuwse gebouw wijken voor het Centraal Station.

Plattegrond van de Nieuwe Stadsherberg, tekening door Abraham van der Hart, 1815

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<