Leidseplein

nr. 010097000016 Rond 1800 was het Leidseplein vooral een verkeerscentrum en parkeerplaats. Mensen die naar de stad kwamen, stalden daar achter de Leidesepoort hun wagens. De uitgaande Amsterdammer kon er echter ook terecht voor een bezoek aan de schouwburg. Op deze tekening van Gerrit Lamberts is behalve de Leidsepoort en de schouwburg ook een tent met panorama te zien.

Leidsepoort

Het Leidseplein werd aan de zuidkant afgesloten door de Leidsepoort. De poort die stadsbouwmeester Daniël Stalpaert in 1664 bouwde, stond ongeveer tussen het Hirschgebouw en het American, tegenover de Marnixstraat.

Panorama

Uit Parijs waaide naar Amsterdam de panoramamode over. Voor de schouwburg werd in 1816 een ronde tent opgesteld waarin de Amsterdammers zich konden vergapen aan panorama's: in de rondte getekende voorstellingen die vanuit het midden werden bekeken. 'De Slag bij Waterloo' viel daar te bewonderen en later een gezicht op de stad vanaf de Haringpakkerstoren. In de Plantage heeft tussen 1880 en 1935 nog een stenen panoramagebouw gestaan.

Schouwburg

Nadat de schouwburg aan de Keizersgracht was afgebrand, werd er in 1774 een houten gebouw geopend aan het Leidseplein volgens het ontwerp van architect J.E. de Witte. De schouwburg was in de negentiende eeuw populair bij de burgerij, hoewel het artistieke niveau zeer wisselend was. De 'houten kast', zoals het gebouw in de volksmond werd genoemd, werd in 1874 door de architecten B. de Greef en W. Springer van een laagje stenen voorzien. Na een volgende desastreuze brand in 1890 werd op deze plek de huidige Stadsschouwburg gebouwd.

Gerrit Lamberts

Gerrit Lamberts (1776-1850) was een begenadigd amateurtekenaar. In zijn levensonderhoud voorzag hij aanvankelijk als papierverkoper en stadhuisklerk. Na zijn ontslag op het stadhuis begon hij omstreeks 1810 voor de verkoop topografische tekeningen te maken, waarin hij op fijnzinnige wijze het vervallen en armelijke Amsterdam van zijn tijd vastlegde. De tekeningen verkocht hij aan verzamelaars. In 1824 werd Lamberts benoemd tot Eerste Opzichter van het Rijksmuseum, dat toen nog gevestigd was in het Trippenhuis op de Kloveniersburgwal. Voortaan zou hij minder tekenen: zijn aandacht bepaalde hij tot het bijeenbrengen van een eigen verzameling met tekeningen van Amsterdam, een topografische atlas.

Het Leidseplein, tekening door Gerrit Lamberts, 1817


© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<