Leesinrichting

nr. image Voor de populaire Leesinrichting kocht het Amsterdamse departement van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen in de jaren 1883-1884 een breed scala aan boeken: van een Griekse tragedie tot een moderne verhandeling over de prostitutie.

Leeskamer

In 1864 hadden de Amsterdamse departementen van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen een grote zaal boven in het gebouw aan de Nieuwezijds Voorburgwal ingericht tot leeskamer voor de leden. De zaal was twee avonden per week open. In 1877 werd de leeszaal uitgebreid. Voortaan konden ook niet-leden tegen een contributie van vier gulden terecht bij deze ‘Leesinrichting’. Ze konden er dagbladen, tijdschriften en boeken lezen, en bovendien boeken lenen. De Leesinrichting werd erg populair en kreeg verschillende filialen in de stad.

Reglementering van de prostitutie

In de Leesinrichting waren de meest uiteenlopende boeken te vinden. Op deze lijst staan de boeken die het Nut in de jaren 1883-1884 aanschafte. Het zijn boeken van bekende schrijvers uit die tijd, zoals Louis Couperus, Marcellus Emants en Conrad Busken Huet, maar ook bijvoorbeeld het jeugdboek De kolonisten van Johan Hendrik van Balen, de tragedie Medeia van de Griekse schrijver Euripides, de nieuwe biografie van componist Richard Wagner door Henri Viotta en verschillende werken over Nederlands-Indië. Bovenaan de lijst staat het geschrift van de bekende arts Suffredus Remicus Hermanides over de reglementering van de prostitutie.

Openbare bibliotheek

In 1927 kwam er een einde aan de Leesinrichting van het Nut. In 1908 was de gemeente Amsterdam begonnen met het openen van openbare leeszalen. Het Nut steunde die financieel. Het bezoek aan de leesinrichtingen van het Nut zelf nam daarna af. Na de verkoop van het gebouw aan de Nieuwezijds Voorburgwal verhuisde de Leesinrichting in 1920 naar de Vondelstraat. Daar kwamen uiteindelijk nog maar drie tot tien bezoekers per avond. Het Nut richtte zich daarna op het opzetten van kinderleeszalen.

Het Nut

De Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen was in 1784 opgericht in Edam met het doel meer welzijn aan het volk te brengen door onderwijs en ontwikkeling. Amsterdam kreeg al in 1785 een eigen afdeling van ‘het Nut’, en in 1790 kwam daar nog een departement bij. In 1870 gingen de twee departementen samen. De Amsterdam departementen ontplooiden vooral veel initiatieven op het gebied van scholing, voor kinderen en voor volwassenen.

Lijst van aangekochte boeken van de Leesinrichting van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, 1883-1884

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<