De wanhebbelijke liefde

nr. 010055000011 Deze tekening van Reinier Vinkeles toont het toneel van de eerste schouwburg aan het Leidseplein. Het decor stelt De Burgerbuurt voor, die ook wel De Gemene Buurt of De Hollandse Straat genoemd werd. Op het toneel is een scène uit het toneelstuk De wanhebbelijke liefde te zien.

Klucht

De wanhebbelijke liefde was een klucht, door de rederijkerskamer Nil Volentibus Arduum vrij vertaald uit het Frans. In deze scène betoogt een jongeman rechts dat er niets terecht kan komen van twee huwelijken tussen partners met een groot leeftijdsverschil. Hij wordt daarin gesteund door de vrouw op de achtergrond.

Schouwburg

In 1772 ging de Amsterdamse schouwburg aan de Keizersgracht in vlammen op. Twee jaar later opende een nieuwe schouwburg aan het Leidseplein de deuren. Het houten gebouw werd in 1876 van een classicistische stenen ombouw voorzien. In de nacht van 19 op 20 februari 1890 brandde ook deze schouwburg af. In 1894 werd de huidige Stadsschouwburg geopend.

De Burgerbuurt

Jan Gerard Waldorp maakte het decor van De Burgerbuurt. Het bestond uit '8 schermen, 2 grote stopdoeken, 1 klein stopdoek, 4 friezen en 2 a 3 losstaande decoratiën'. Uit deze onderdelen konden verschillende tonelen worden samengesteld. Voor dit toneel zijn aan weerszijden drie zijschermen gebruikt, een groot achterdoek en daarachter een klein achterdoek. De spelers konden opkomen door de poort in het achterdoek en de deuren in de twee eerste zijschermen.

Grootser dan in werkelijkheid

De eerste zijschermen van De Burgerbuurt waren ongeveer zes meter hoog. Reinier Vinkeles heeft de toneelspelers hier dus te klein getekend in verhouding tot het decor. De decors lijken daardoor nog grootser dan ze in werkelijkheid al waren.

Reinier Vinkeles

Reinier Vinkeles (1741-1816) was tekenaar en graveur. Afbeeldingen van de stad waren in de achttiende eeuw erg in trek bij de Amsterdamse burgers. Vinkeles was een van de belangrijkste zogenaamde topografische kunstenaars. Zijn vele tekeningen geven een beeld van het Amsterdam van die tijd.

Collectie Van Eeghen

Het ontwerp wordt bewaard in de Collectie Van Eeghen. De familie Van Eeghen is al sinds de zeventiende eeuw een invloedrijke koopmansfamilie in Amsterdam. C.P. van Eeghen (1880-1968), koopman en bankier, was verzamelaar en auteur op historisch en kunsthistorisch gebied. Zijn collectie, bekend als de Collectie Van Eeghen, bevindt zich tegenwoordig in het Stadsarchief.

Toneeldecor De Burgerbuurt met een scène uit De wanhebbelijke liefde, tekening door Reinier Vinkeles, 1775


© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<