Arie de Froe

nr. 015030000230 In dit rapport uit 1943 vergelijkt Arie de Froe een groep van 375 Portugese joden met niet-joden en Asjkenazische joden. Aan het rapport zijn 92 foto’s toegevoegd. Hieronder zijn de portretten van een man en een vrouw te zien. De naam van de vrouw in wijkverpleegstersuniform is onbekend. De man is dr. J.L. Palache, hoogleraar Hebreeuws en voorzitter van de Portugees-Israëlitische gemeente.

Raskundig onderzoek

In het onderzoek worden neus en lipbreedte gemeten, en de de stand van de oren genoteerd, de kleur van de ogen en veel meer. Ook psychologische kenmerken worden onderzocht. De conclusie van De Froe is dat de Portugese joden deel uitmaken van het mediterrane en dus Arische ras en niet als Joden moeten worden beschouwd. Zo probeert De Froe hen te redden van deportatie.

De makers

Huisarts Arie de Froe promoveerde in 1938 in de geneeskunde. De Froe was geïnteresseerd in onderzoek naar zuivere rassen, een onderwerp dat pas na 1945 in een kwaad daglicht kwam te staan. Zo liet hij in 1940 de skeletten van bewoners van Schokland, een voormalig eiland in de Zuiderzee, opgraven. Hij dacht dat de Schokkers het Nederlandse oertype vertegenwoordigden, verwant met de Neanderthalers en wilde dat met schedel- en bottenmetingen bewijzen. Na de oorlog was hij hoogleraar antropologie en rector-magnificus aan de Universiteit van Amsterdam. De foto’s in het rapport zijn van Jaap d’Oliveira. Deze fotograaf werd na 1945 docent aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs, de latere Rietveldacademie.

De Portugese gemeente

Het boek werd met andere rapporten naar een bureau voor rassenkunde in Berlijn gestuurd. In augustus 1943 kwam er bericht uit Berlijn: Portugese joden hadden zich altijd als Joden gedragen en waren te beschouwen als Joden. Op zondag 20 februari 1944 vond in Westerbork eindelijk een inspectie plaats van driehonderd Portugese joden, die op dat moment daar verbleven. De nazi’s rapporteerden nog dezelfde dag dat de Portugese joden behoorden tot het 'rassisches Untermenschentum'. Kort daarop werden de Portugese joden op transport gesteld. Van de ruim vierduizend hebben negenhonderd Portugese joden de oorlog overleefd. De hier geportretteerde Jehuda Lion Palache werd vermoord in Auschwitz op 18 oktober 1944.

Dit rapport bevindt zich in de bibliotheek onder nummer 15030/98952.
Anthropologische Untersuchung der sogenannten portugiesischen Juden in den Niederlanden, door dr. A. de Froe, 1943

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<