Werkstaking

nr. 010106000021 Tijdens de algemene werkstaking van 1903 fotografeerde J.B. Bickhoff op de Prinsengracht deze werkwillige lantaarnaansteker, die zijn werk onder militaire bewaking verricht.

Werkwilligen

In april 1903 werd er overal in Nederland gestaakt, eerst bij de spoorwegen en later ook in andere bedrijfstakken. Er bestond echter verdeeldheid onder werknemers. Sommigen wilden eigenlijk liever doorwerken. Zij vreesden de hoge straffen die op staken stonden: flinke geldboetes of zelfs ontslag. Maar ze durfden ook niet goed te gaan werken uit angst voor agressie van de stakers. De Amsterdamse burgemeester liet op 10 april weten dat werkwilligen bescherming zouden krijgen. Zo is de lantaarnaansteker op deze foto onder militaire bewaking aan het werk.

Worgwetten

De stakingsgolf was in januari 1903 begonnen in de Amsterdamse haven. Werknemers eisten dat ze zich mochten organiseren in een vakbond en dat ze mochten staken. Al snel sloot het personeel van de spoorwegen zich bij de havenarbeiders aan. De staking had succes: de vakbonden werden erkend. Maar de overheid reageerde met wetsvoorstellen om staken in bepaalde sectoren, zoals bij de spoorwegen, strafbaar te maken. Worgwetten, zo noemden de socialisten die wetten.

Chaos

Een nieuwe staking, tegen de worgwetten, brak op 5 april 1903 uit bij de spoorwegen. Op 8 april namen arbeiders in andere bedrijfstakken de staking uit solidariteit over. Het was een algemene werkstaking geworden. Het had weinig effect. Al de volgende dag keurde de Tweede Kamer de worgwetten goed. De staking verliep bovendien erg chaotisch. De organisatoren besloten op 10 april een einde aan de staking te maken.

Lantaarnopsteker tijdens de algemene werkstaking, foto door J.B. Bickhoff, 1903

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<