Wederdopers

nr. 015030000005_201 Een groep wederdopers werd streng gestraft nadat zij op 10 mei 1535 het stadhuis op de Dam hadden bezet. Op de Dam werd hun hart 'levendig uit het lichaam gesneden en in hun aangezicht geworpen', de lichamen werden gevierendeeld en bij elke stadspoort werd een deel opgehangen, terwijl de hoofden op staken gestoken werden. De terechtstelling is afgebeeld in Jan Gensels Geschideniszen der wederdoopers en naaktlopers.

Wederdopers

In de zestiende eeuw scheidden de wederdopers zich af van de officiële Kerk. Deze wederdopers, die zich opnieuw lieten dopen wanneer zij de leeftijd bereikt hadden om goed en kwaad van elkaar te onderscheiden, streefden naar een Godsrijk op aarde, waar alle bezittingen gedeeld werden. De ideologie van de wederdopers, die in Amsterdam vooral goed viel bij de kleine burgerij, vormde een bedreiging voor zowel de Kerk als het stadsbestuur. Daarom werden zij hard aangepakt.

Naaktlopers

De wederdopers beschouwden alle bezittingen als aards slijk, zelfs kleding. Op 11 februari 1535 verbrandde een stel wederdopers hun kleren om daarna al schreeuwend naakt door de stad te trekken. Zij werden opgepakt en terechtgesteld.

Bezetting

Op 10 mei 1535 bezetten veertig rebellerende wederdopers het stadhuis op de Dam. Bij de bestorming die daarop volgde vielen onder de wederdopers 28 doden, onder de Amsterdamse schutters twintig.

Jan Gensel

Jan W. Gensel heeft de Geschideniszen der wederdoopers en naaktlopers – wier praktijken hij fel veroordeelt – in 1781 opgetekend in een manuscript, voorzien van met de hand ingekleurde gravures. Het boek bevat onder andere 'een volledig beregt van hun oorsprong, gevoelen, wyze van doopen, hunne buytensporige bedryven en geweltsdaaden'.

Afbeeldingstraditie

In 1548 publiceerde Lambertus Hortensius, de rector van een Latijnse school in Naarden, in het Latijn een boek over het oproer van de wederdopers. Het boek verscheen in 1614 in een Nederlandse vertaling, voorzien van prenten die Gensel ook in zijn manuscript gebruikt heeft.

Dit boek bevindt zich in de bibliotheek onder nummer 15030/77950.
Terechtstelling van de wederdopers in 1535, afgebeeld in Jan Gensels Geschideniszen der wederdoopers en naaktlopers, 1781

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<