Staking

nr. 005166000001 Dit document uit het archief van Burgemeester en Wethouders, verstuurd op 24 september 1946 om twee uur ’s middags, sommeerde stakende gemeenteambtenaren weer aan het werk te gaan. De ambtenaren verzetten zich met hun staking tegen plannen van de regering om troepen naar Nederlands-Indië te sturen. Namens de Burgemeester en Wethouders tekende Bernhard C. Franke, wethouder Arbeidszaken, de kennisgeving. De tekst verscheen in grote zwarte letters op aanplakbiljetten.

Waarom een staking?

De Nederlandse regering verzette zich in 1946 tegen de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië, het huidige Indonesië. De CPN (Communistische Partij Nederland) was de enige politieke partij die partij koos voor de strijders voor onafhankelijkheid in Indonesië. De CPN keerde zich daarom tegen de plannen van de Nederlandse regering om het leger naar Indië te sturen. Op zaterdagavond 21 september 1946 vond de eerste demonstratie tegen de troepenverplaatsingen plaats. Het ging er hard aan toe: onder de betogers vielen gewonden en één dode.

Dinsdag 24 september

Op maandag 23 september riep de CPN een proteststaking van één dag uit voor de volgende dag. Dan zou het eerste contingent van de Zeven-Decemberdivisie op het Centraal Station aankomen om hier ingescheept te worden. CPN–raadslid Henk Gortzak sprak de samengestroomde menigte toe op het Waterlooplein. De situatie was gespannen: de politie voerde charges uit. Alle aanwezigen herinnerden zich de staking van februari 1941, nog maar zo’n vijf jaar geleden. Ook toen kwamen de mensen bijeen op het Waterlooplein en ook toen reden de trams niet.

Nasleep

Het college van Burgemeester en Wethouders ruziede lang over de sancties tegen de stakende ambtenaren. Een boete wellicht, en hoe hoog dan? Door toedoen van de CPN-wethouders Polak en Seegers bleef het bij een vermaning. In de gemeenteraad herinnerde Gortzak aan het uitblijven van een protest van de gemeenteraad toen in 1940 joodse en communistische leden moesten opstappen. En had de politie zich niet ernstig gecompromitteerd bij de Jodenvervolgingen? Waar haalden dit college en deze raad het morele recht vandaan om een staking te veroordelen, die bedoeld was om een koloniale oorlog tegen te gaan?

Kennisgeving van Burgemeester en Wethouders over de staking tegen inmenging in Indonesië, 24 september 1946

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<