Pachtersoproer

nr. 010097000032 Het ambt van belastingontvanger kon in de achttiende eeuw gepacht worden. Meestal waren het rijke gezeten kooplieden uit de regentenklasse die het ambt pachtten. Ze werden vaak schatrijk van de vele extraatjes die zij met het innen van de belasting opstreken. In 1748 ontstond daartegen protest, dat resulteerde in grote rellen. Oproerlingen plunderden de huizen van de belastingontvangers, zoals — op deze prent van Simon Fokke — dat van A.M. van Arssen aan het Singel.

Rellen in Amsterdam

Het verzet tegen de belastingpachters begon in Friesland, maar verspreidde zich snel over het land. De rellen sloegen over naar Amsterdam, toen de Staten van Holland op de Dam hun afkeuring van de ongeregeldheden bekend maakten.

Bloot fondament

Op 25 juni 1748 begon de onrust op de Botermarkt, nu het Rembrandtplein. Relschoppers mishandelden daar enkele belastingambtenaren. Ze gooiden met vuil. Een vrouw tilde haar rokken op en toonde haar achterwerk aan de schutters. Die schoten vervolgens 'dat vrouwmens in haar blote fondament'. Toen de vrouw aan haar verwondingen overleed, brak de hel los.

Meubels in de gracht

De rebellerende Amsterdammers dromden naar de huizen van de belastingpachters, meestal rijke kooplieden die aan de grachten woonden. Tientallen huizen werden geplunderd. Meubelstukken en kostbaarheden belandden in het water. De razernij van de veelal dronken meute duurde vier dagen.

Opgehangen aan de waag

De schutterij hield zich eerst afzijdig. Maar toen het verzet zich niet meer alleen tegen de belastingpachters maar tegen gezeten regenten in het algemeen ging richten, zetten de schutters zich in om het oproer onder controle te krijgen. Op de vijfde dag na het uitbreken van de rellen werden de twee belangrijkste rebellen opgehangen aan de waag op de Dam.

Simon Fokke

Simon Fokke (1712-1784) was tekenaar en graveur. Hij woonde zijn hele leven in Amsterdam. Fokke gaf in zijn werk vooral de stad weer, en belangrijke gebeurtenissen die in de stad plaatsvonden. Zijn prenten sierden boeken, maar werden ook afzonderlijk uitgegeven.

Plundering van het huis van A.M. van Arssen aan het Singel, ets door Simon Fokke, 1777

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<