De gewapende kees

nr. image ‘De gewapende kees’ is een spotprent op de patriotten die in 1787 een revolutie teweegbrachten in de Nederlandse Republiek.

Keeshond

De keeshond – in uniform en met een geweer over zijn schouder – is een verwijzing naar de patriotten. Kees was een scheldnaam, maar de patriotten gebruikten hem zelf ook als geuzennaam. Er is wel gesuggereerd dat de naam kwam van de bekende Dordtse patriottenleider Cornelis – Kees – de Gijselaar.

Patriotten

De patriotten streefden vanaf 1781 naar meer inspraak voor de burgers op het bestuur. Ze verzetten zich tegen de aristocratische regenten en hun vriendjespolitiek, en wilden bovendien een einde maken aan de macht van de stadhouder. Ze noemden zich patriotten omdat ze het beste met het land voorhadden. Hun tegenstanders schaarden zich achter de stadhouder, de prins van Oranje. In mei 1787 grepen de patriotten de macht in Amsterdam.

Gewapend

Onderdeel van de campagne van de patriotten was het bewapenen van de burgers. Die zouden zo zelf in staat zijn de vrijheid te verdedigen. De bewapening stond daarmee ook voor burgerzin en democratische idealen.

Dolle kezen

“In onze Eeuw der dolle Keezen, Is ’t een Eer een Zot te weezen,” beginnen de verzen onder de prent. Maar, zo vraagt de schrijver zich af, wie wil er op Nederlandse grond slaaf zijn van een hond? Zo heel dapper zijn de patriotten volgens de dichter ook niet, ook al staat de keeshond dan nog zo fier te kijken: “komt ‘er een klapper aan, hij zal ras op ’t loopen gaan”.

Einde van de revolutie

In de herfst van 1787 kwam er een einde aan de revolutie van de patriotten. Toen stuurde de koning van Pruisen, de zwager van de Nederlandse stadhouder, troepen om de patriotten te bedwingen. Amsterdam bleef als laatste patriotse bolwerk standhouden maar moest op woensdag 10 oktober capituleren.

Spotprent De Gewapende Kees, 1787

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<