Kleuterliedje

nr. image Met een lied lieten de kinderen van de bewaarschool van de Amsterdamse afdeling van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen in 1848 horen hoe blij ze waren met hun school.

Bewaarschool

Op 31 augustus 1843 openden de Amsterdamse departementen van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen een bewaarschool in de Anjeliersstraat. Zo’n bewaarschool was een school voor kinderen van drie tot zes jaar. Een soort voorloper van de kleuterschool dus. Op de bewaarschool van ‘het Nut’ was plek voor tweehonderd kinderen. Het schoolgeld was er laag.

Liefst naar school

Op 27 september 1848 brachten de kinderen van de bewaarschool een aantal liedjes ten gehore in het gebouw van het Nut aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Dolblij waren ze met hun school, zo zongen ze. Nu hoefden ze niet meer alleen thuis te blijven, of te drentelen over straat:

‘Des ochtends vroeg, zoo wel te vreên,
Gaan wij het liefst naar ’t Schoolhuis heen,
Gesticht door ’t Nut van ’t Algemeen,
Daar leeren wij geen kwaad.’

Zachtheid

De onderwijzeressen van de bewaarschool moesten zorgen voor orde en gehoorzaamheid en erop toezien dat de kleuters schoon waren. Dat staat in de instructies die in het archief van de school bewaard zijn. Maar ze moesten de kinderen bovenal met de ‘meest mogelijke liefde, zachtheid en toegevendheid behandelen’. Lijfstraffen waren absoluut verboden.

Liedjes en vlechtwerk

De tekst van het liedje is bewaard gebleven in het archief van het Amsterdamse departement van het Nut. In hetzelfde inventarisnummer worden ook wat voorbeelden van vlechtwerk bewaard, en nog meer liedjes die de kinderen bij verschillende gelegenheden zongen. Zoals een lied dat de meisjes van de school op 19 mei 1869 ten gehore brachten ‘na het marcheren’. Dat marcheren deden de jongens, want ‘meisjes die gaan dat niet leeren; dat zou niet mooi voor haar staan’. In plaats daarvan lieten de meisjes de toehoorders hun breiwerk zien.

Het Nut

De Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen was in 1784 opgericht in Edam met het doel meer welzijn aan het volk te brengen door onderwijs en ontwikkeling. Amsterdam kreeg al in 1785 een eigen afdeling van ‘het Nut’, en in 1790 kwam daar nog een departement bij. In 1870 gingen de twee departementen samen. De Amsterdam departementen ontplooiden vooral veel initiatieven op het gebied van scholing, voor kinderen en voor volwassenen.

Liedje, gezongen door de kleuters van de Amsterdamse bewaarschool van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, 1848

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<