Dirk Hartog

nr. image De Amsterdamse schipper Dirk Hartog staat bekend als de eerste Europeaan die de Australische westkust bereikte. Het Stadsarchief Amsterdam bewaart onder meer de registratie van zijn ondertrouw.

Getrouwd

Dirk Hartog ging op 5 februari 1611 in de Oude Kerk in ondertrouw met Meijnsje Abels. Volgens de aantekening in het ondertrouwregister was Dirk toen ‘varensgezel’. Hij was 28 jaar en woonde bij de Haarlemmersluis, vlakbij de haven. Dirk had zijn moeder, Griet Jansdr, meegebracht. Meijnsje was toen achttien jaar en werd vergezeld door haar vader. Dirk tekende het register met zijn naam. Meijnsje kon niet schrijven en zette alleen een kruisje. Dirk en Meijnsje gingen aan de Brouwersgracht wonen. Ze kregen geen kinderen.

Australië

In oktober 1616 stuitte Dirk Hartog met zijn schip de Eendracht als eerste Europeaan op de westkust van Australië. Hij was eigenlijk als schipper in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie op weg naar Java, maar was te ver doorgevaren naar het oosten. Op 25 oktober 1616 gingen Dirk Hartog en de bemanning van de Eendracht aan land op het eiland dat nu Dirk Hartog Island heet. Twee dagen later voeren ze weer verder. Op het eiland lieten ze een platgeslagen tinnen schotel achter met de naam van Dirk Hartog en een paar andere mannen aan boord. Het is de eerste geschreven tekst van Australië, en het eerste archeologische bewijs van de aanwezigheid van Europeanen daar. De schotel bevindt zich nu in het Rijksmuseum.

Naam?

In Australië is hij dan wel beroemd onder de naam Dirk Hartog, maar in archiefdocumenten staat zijn naam steeds weer anders gespeld. Dirks vader, die ook schipper was, heette Hartych Krijnen, en daarom werd Dirk wel ‘Dirick Hartychsz’ genoemd, zoon van Hartych dus. In het ondertrouwregister tekende hij zelf als ‘Dijrck Hartoochz’. Maar de beambte die de aantekening in het register maakte schreef zijn naam als ‘Dierik Hertoghzs’.

Leeftijd?

Volgens het ondertrouwregister was Dirk Hartog in 1611 28 jaar, maar de enige vermelding van de doop van een jongetje met zijn naam is van 30 oktober 1580, in het doopregister van de Oude Kerk. Misschien wist Dirk niet precies hoe oud hij was. Het kan ook zijn dat zijn ouders al eerder een kindje hadden gehad met de naam Dirk, dat jong gestorven was, en hun volgende zoontje gewoon weer Dirk genoemd hadden.

Archiefstukken

Het Stadsarchief Amsterdam bewaart verschillende documenten over Dirk Hartog. Zo zijn er bevrachtingscontracten uit de tijd dat Dirk als schipper op de Oostzee en de Middeleeuwse Zee voer. En het testament dat Dirk en Meijnsje eind 1618 lieten opstellen, toen hij net terug was uit Azië. In het begraafregister van de Nieuwe Kerk is te lezen dat Dirk Hartog daar op 11 oktober 1621 begraven is.

Registratie van de ondertrouw van Dirk Hartog en Meijnsje Abels in het ondertrouwregister van de Oude Kerk, 5 februari 1611

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<