VOC-aandeel van een wees

nr. 005073000001_004 Toen Hendrick Jansz Cock in 1606 anderhalf jaar oud was en zijn moeder hertrouwde werd de regeling over zijn erfdeel uit vaders vermogen ingeschreven bij de Weeskamer. Later volgden nog meer inschrijvingen, waaronder dit VOC-aandeel uit het vermogen van zijn oma, Agneta Cock. Het is een van de oudste aandelen ter wereld.

Aandeel in lade

De papieren behorend bij het beheer van de nalatenschap van een wees werden geborgen in speciaal daarvoor bestemde laden. Bij de papieren van Hendrick Cock hoort de recepisse (het betalingsbewijs) die zijn oma had ontvangen toen ze 4800 gulden had geleend aan de VOC in 1602.

Geld lenen aan de VOC

In augustus 1602 kon een ieder zich laten inschrijven als aandeelhouder van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. In het aandeelhoudersregister werd je naam en het bedrag geregistreerd. Als het afgesproken bedrag gestort was kreeg de inschrijver daarvan een bewijs, een recepisse. Agneta Cock kreeg dit bewijs op 27 september 1606. De VOC-recepissen waren eigenlijk persoonsgebonden bewijzen van kapitaalstorting. Maar er ontstond al snel een levendige handel in de recepissen op de beurs en daarbuiten. Daarom worden de recepissen beschouwd als de eerste gedrukte aandeelbewijzen.

Kleine aandeelhouders

Onder de 1143 intekenaars bevonden zich 466 kleine aandeelhouders met een inleg van maximaal duizend gulden. Dat was een gemêleerd gezelschap van bakkers, mandenmakers, timmerlieden en kuipers, maar ook chirurgijns en advocaten, en maar liefst zeven huishoudsters. De aandeelhouders ontvingen hun dividend niet in geld, maar in specerijen. Zo kreeg Agneta Cock in 1611 vijftig procent van haar tegoed in peper uitgekeerd, en later nog eens 75 procent in foelie en dertig procent in nootmuskaatnoten.

Verdwenen!

Deze oudste aandelen zijn op de markt veel geld waard en nadat het stuk was afgebeeld in een boek dat in 1979 verscheen is het uit het dossier van de Weeskamer verdwenen. Het Stadsarchief wil het stuk graag terughebben.

Oudste VOC-aandeel

Lang stond het vermiste stuk bekend als het oudste aandeel ter wereld. In 2010 ontdekte Ruben Schalk, geschiedenisstudent aan de Universiteit Utrecht, in het Westfries Archief te Hoorn en VOC-aandeel dat enkele weken ouder is en werd uitgegeven door de VOC-kamer Enkhuizen.

Fotokopie van een VOC-aandeel uit 1606, uit de boedelpapieren van Hendrick Jansz Cock

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<