Kaartboek Leprozenhuis

nr. B00000000222 Een perkamenten kaart in kleur van drie huizen, boomgaarden en de korenmolen De Lelie aan het voetpad langs de Overtoomse Vaart bij de Pesthuislaan. Onder de kaart een gedetailleerde schets van de drie huizen en de molen en profil. De kaart zit in het kaartboek waarin de eigendommen van het Leprozenhuis stonden.

Kaartboek

Stadslandmeter Maurits Walraven kreeg in of kort voor 1703 van de bestuurders van het Leprozenhuis de opdracht om de eigendommen van de instelling in kaart te brengen. Walraven maakte gedetailleerde kaarten met een heldere inkleuring. Deze kaart schetst drie huizen en korenmolen De Lelie aan de Overtoomse of Heilige Wegvaart ten oosten van de Pesthuislaan. De Heiligeweg is nu een korte winkelstraat tussen Singel en Kalverstraat, maar vroeger was het een lange weg met vaart van Sloten tot aan de Kalverstraat. De Overtoom was daar een deel van. De naam Pesthuislaan verwijst naar het Pesthuis dat daar stond, ter hoogte van de huidige Tweede Constantijn Huygensstraat. De landerijen lagen allemaal buiten de Leidsepoort. Deze werd in 1664 gebouwd en stond midden op het huidige Leidseplein. De poort werd in 1862 afgebroken.

Leprozenhuis

Leprozen leden aan een besmettelijke ziekte, die hen ook een afzichtelijk uiterlijk gaf. Daarom werden zij verpleegd in tehuizen buiten de stadswallen. Het Leprozenhuis stond buiten de Sint Anthoniespoort, tegenover de ingang van de Portugese Synagoge, op het tegenwoordige Mr. Visserplein. In de loop van de tijd kwamen er minder leprozen. Het Leprozenhuis werd toen bevolkt door proveniers (ouderen, die tegen betaling kost en inwoning kregen) en krankzinnigen. Het Leprozenhuis kreeg zijn inkomsten van de proveniers, uit legaten, effecten, renten en verpachtingen. De instelling was van oudsher in zeer goeden doen en bezat veel landerijen in de polders buiten Amsterdam. In de Overamstelse polder had men zoveel land, dat de oudste regent per traditie als heemraad in het polderbestuur zat. In 1859 werd het Leprozenhuis opgeheven en gesloopt.

Molens

In vroeger tijden waren molens in Amsterdam prominent aanwezig en bepaalden ze de aanblik van de stad. In de stad zelf stonden molens, op de bolwerken en buiten de stadspoorten. Rond de Overtoomsevaart waren uitgestrekte industrieterreinen met houtzaagmolens, korenmolens, kruitmolens, verfmolens, run- en zeemmolens, korenmolens, gortmolens, mosterd- en oliemolens. Korenmolen De Lelie stond op één rij met de molens De Spinner, Het Hoornse Jagt, De Vier Winden, De Rosenboom en De Wolf.

Kaartboek van het Leprozenhuis, 1703

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<