Herman Scheerboom

nr. image Dit is de archiefkaart van Herman Scheerboom. In 2010 overleed hij als allerlaatste Nederlandse Spanjestrijder. Op zijn kaart zien we een aantekening uit augustus 1941: Spanje. De Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) was toen al afgelopen, maar Scheerboom verbleef in dat jaar inderdaad nog in Spanje, als krijgsgevangene van Franco.

Kogel

In augustus 1937 vertrok Herman naar Spanje om zich bij de vrijwilligers van de Internationale Brigades te voegen. Hij was communist en was nog nooit eerder in het buitenland geweest. Nog geen half jaar na zijn vertrek raakte hij al gewond. Hij kreeg een kogel in zijn hoofd bij Teruel, een van de oorlogsfronten waar gedurende de burgeroorlog zwaar gevochten werd.

Krijgsgevangene

In februari 1938 namen Franco’s troepen Herman gevangen. Hij werd opgesloten in het Spaanse concentratiekamp San Pedro de Cardeñas bij Burgos. Vanaf december 1939 werd Herman ingezet als dwangarbeider aan de reconstructie van verwoeste regio’s. In 1941 kwam Herman in het concentratiekamp van Miranda de Ebro terecht, waar in die jaren meer dan 3500 buitenlanders zaten. Op 5 januari 1943 organiseerden de brigadisten een grote hongerstaking die ervoor zorgde dan velen van hen werden bevrijd.

Bevrijding

Herman werd in juli 1943 uit Miranda de Ebro gehaald door bemiddeling van de Nederlandse consul-generaal. Maar na zijn bevrijding liet de Nederlandse ambassade hem aan zijn lot over. Herman slaagde er in om via Lissabon met een Engels konvooi Liverpool te bereiken. Daar meldde hij zich aan voor de Prinses Irene-brigade en werd ingezet voor de bevrijding van Nederland.

Wollen muts

Pas na zijn pensionering begon Herman te vertellen over zijn verleden. Eén van de verhalen ging over hoe hij het er levend van af had gebracht dankzij zijn wollen muts. De kogel die hem had geraakt bij Teruel, was opgevangen door zijn wollen muts. Althans, dat had Herman jarenlang gedacht. Tot hij op een vliegveld maar niet door de controle kwam omdat het alarm bleef afgaan. De kogel zat in zijn hoofd en niet in zijn muts.

Nationaliteit

Direct na de bevrijding in 1945, kreeg Herman de Nederlandse nationaliteit weer terug. Dit in tegenstelling tot de meeste andere Nederlandse brigadisten, die tot in de jaren zeventig staatloos bleven. In 2008 maakte Herman ook gebruik van de mogelijkheid om ook de Spaanse nationaliteit te ontvangen voor zijn inzet tijdens de burgeroorlog. In september 2010 stierf de laatste Nederlandse brigadist als Nederlander en als Spanjaard.

Archiefkaart van Spanjestrijder Herman Scheerboom

© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<