5293.FO: Archief van de Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting en rechtsvoorganger: glasnegatieven

Dit archief is niet geïnventariseerd en alleen op afspraak raadpleegbaar.

Algemene kenmerken

Toegangsnummer:

5293.FO

Periode:

1920 - 1970

Inleiding

De archiefvormer

In de 19e eeuw was de woonsituatie van de arbeider tot een dieptepunt gedaald. De bevolking van Amsterdam was explosief toegenomen en de bouw van betaalbare huizen was daar ver bij achtergebleven. Een aantal particulieren trok zich het lot van de krotbewoners aan en besloot om woningbouwverenigingen op te richten. Zij beseften dat hun inbreng onvoldoende was en drongen daarom aan op bemoeienis van de gemeente. In 1865 werd de Gezondheidscommissie opgericht die een verband legde tussen woonomstandigheden en volksgezondheid. Deze commissie verrichtte tot 1934 haar werk. In 1916 kon de Gemeentelijke Woningdienst haar werkzaamheden starten onder directeur A. Keppler. De dienst had het toezicht over de woningbouwverenigingen, het beheer van woningen die door de gemeente werden gebouwd of aangekocht, de voorbereiding op onbewoonbaarverklaringen en toezicht op bewonersvoorschriften en de voorbereiding van onteigening in het belang van de volkshuisvesting. Daarnaast moest de dienst gedetailleerde bebouwingsplannen ontwerpen voor woningen van bouwverenigingen en de gemeente. De Gemeentelijke Woningdienst is de voorloper van de dienst Volkshuisvesting.

Het archief

De collectie bestaat uit glasnegatieven van diverse formaten uit de periode 1900-1975, waaronder bijna 2000 stereonegatieven en twee albums met 139 originele afdrukken uit de jaren 1909-1930. Het geheel geeft een zo goed als volledig overzicht van de volkshuisvesting en de idealen van de verlichte stadsbestuurders in Amsterdam in de vorige eeuw. De negatieven zijn voor een groot deel afkomstig van de Woningdienst en dienden vooral ter ondersteuning van aanvragen voor krotafbraak en/of nieuwbouw. De foto's geven een beeld van onder andere krotten en kelderwoningen van rond de eeuwwisseling, de eerste arbeiderswoningen, de nooddorpen voor de opvang van vluchtelingen na de Eerste Wereldoorlog, de eerste betonbouw, de dorpen voor onaangepaste gezinnen en de systeembouw na de Tweede Wereldoorlog tot Plan Zuid van Berlage, Betondorp, het Algemeen Uitbreidingsplan van Van Eesteren, de westelijke tuinsteden en de Bijlmermeer. De collectie heeft een bijzondere documentatiewaarde als neerslag van de opeenvolgende stijlen en opvattingen, die het 20ste-eeuwse bouwen kenmerken. De fotograaf die vanaf 1924 ongeveer vijftig jaar bij de Dienst heeft gewerkt, was Nico Swaager (1910-1983). Hij betrad de dienst echter niet op de afdeling Fotografie, maar op de afdeling Statistiek. In de loonlijsten van de dienst was in die jaren nog geen sprake van een fotograaf. De foto's van het tienjarig bestaan van de Dienst in 1925 zijn bijvoorbeeld gemaakt door de fotograaf van de Stadsreiniging.

Archiefvormer

Gemeentelijke Woningdienst (1915-1965)
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<