10033: Collectie Stadsarchief Amsterdam: kaarten van stadsgedeelten

Algemene kenmerken

Toegangsnummer:

10033

Periode:

ca. 1560-ca. 2002

Inleiding

De collectievormer

Tot de activiteiten van het Gemeentearchief behoort het verwerven en beheren van archieven en collecties die door instanties, bedrijven en personen zijn gevormd. Daarnaast verwerft het Archief ook zelf actief materiaal, in het bijzonder prenten, tekeningen, affiches, bouwtekeningen, foto's, kaarten en boeken. Die aanwinsten worden in afzonderlijke collecties bewaard. De Collectie albums, de Collectie bouwtekeningen en de Collectie kabinetfoto's, maar ook de Collectie kaarten van stadsgedeelten zijn daar voorbeelden daarvan.

De collectie

De Algemene collectie: Kaarten van stadsgedeelten omvat een kleine vierduizend bladen van zeer diverse kwaliteit en oorsprong. Het verbindende element is dat ze alle een gedeelte van de stad afbeelden. Kaarten uit de zestiende eeuw, maar ook recent gepubliceerde bladen uit de 21e eeuw worden ertoe gerekend. Een aantal bladen maakte deel uit van een archief, werd daar ooit uitgelicht, zonder herkomstvermelding, en is tot op heden niet als zodanig herkend. Van een klein aantal bladen is de herkomst wel bekend, maar bestaat het archief waar ze uit afkomstig zijn niet meer (vernietigd). De meeste bladen vallen in de categorie 'incidentele verwerving'. Het zijn bladen afkomstig uit onder andere boeken en rapporten, brochures, krantenknipsels, stadplanologen, deelraadbesturen, enz. Een in het oog springende reeks binnen de collectie wordt gevormd door circa 150 zeventiende-eeuwse uitgiftekaarten. Het zijn zowel gedrukte als handgetekende exemplaren die vervaardigd werden ten tijde van de verschillende fasen van de uitleg - voornamelijk de derde en vierde uitleg - van de stad. Deze kaarten geven de oudste gedetailleerde perceelindeling weer en zijn gemaakt ten behoeve van de openbare veilingen van de percelen.

Indeling van de collectie kaarten van stadsgedeelten

Hierbij was de ingetekende topografie leidend. Er werd uitgegaan van de indeling in de zeven stadsdelen (rubriek 1 tot en met 7) en Westerpoort, dat geen formele stadsdeelstatus heeft omdat het gebied direct onder het centrale stadsgezag ressorteert. Deze indeling werd per 1 mei 2010 ingevoerd. Indien zinvol werden deze rubrieken verder onderverdeeld. Het leidde tot:

Rubriek 1. Centrum (gebied binnen de Singelgracht).

- 1.1. Centrumuitgaven (complete gebied binnen Singelgracht, soms ook een deel van de stad daar net buiten).

- 1.2. Middeleeuwse stadshart en 1e uitleg.

- 1.3. Lastage en Nieuwmarktbuurt, Waterlooplein, Marken, Valkenburg en Uilenburg, Rapenburg, Waalseiland.

- 1.4. Westelijke eilanden en Haarlemmerbuurt (zie ook rubriek 9. IJ en het havengebied).

- 1.5. Westelijke grachtengordel (van Brouwersgracht tot Leidsestraat.

- 1.6. Jordaan.

- 1.7. Oostelijke grachtengordel (van Leidsestraat, via Amstel tot Plantage).

- 1.8. Plantage en Artis (deel 4e uitleg).

- 1.9. Oostelijke eilanden, Entrepotdok (deel 4e uitleg; zie ook rubriek 9. IJ en het havengebied).

- 1.10. Stationseilanden (zie ook rubriek 9. IJ en het havengebied).

- 1.11. Bolwerken, Poorten, Schans en Singelgracht.

- 1.12. Kaarten die het gebied binnen de Singelgracht tonen, maar over de grenzen van rubrieken 1.2. t/m 1.10. heen gaan.

Rubriek 2. Noord.

Rubriek 3. Oost.

- 3.1. IJburg.

- 3.2. Oosterparkbuurt, Dapperbuurt en Transvaalbuurt.

- 3.3. Indische buurt, inclusief Flevopark.

- 3.4. Watergraafsmeer.

- 3.5. Overamstel (industrieterrein).

- 3.6. Rietlanden, Zeeburg (later Spoorwegbasin en Entrepothaven).

- 3.7.Stadsdeel Oost, Voormalig stadsdeel Zeeburg en Overamstelsepolder.

Rubriek 4. Zuidoost.

Rubriek 5. Zuid.

Rubriek 6. West.

Rubriek 7. Nieuw West.

Rubriek 8. Westpoort (het westelijke havengebied en het bedrijventerrein Sloterdijk).

Daarnaast werden nog vier (topografische) regio's onderscheiden:

Rubriek 9. Het IJ en het (totale) havengebied.

Rubriek 10. Het Amsterdamse Bos. Dit ligt vrijwel geheel in de gemeente Amstelveen, maar Amsterdam is eigenaar en beheerder van dit bos.

Rubriek 11. Kaarten van de stad die (ruim) over de grenzen van eén of meerdere stadsdelen gaan.

Rubriek 12. Uitgiftekaarten, Rooilijnkaarten en Overige Situatiekaarten.

- 12.1. Uitgiftekaarten.

- 12.2. Rooilijnenkaarten.

- 12.3. Overige (veelal kadastrale) situatiekaarten, veelal vervaardigd in kader toepassing Hinderwet.

NB. Tot bovenstaande rubriekenindeling werd in september 2017 besloten. De inventarisatie van deze collectie loopt vanaf dat moment. Lopende het proces zullen sommige rubrieken verder onderverdeeld worden. In de loop van 2018 zal het collectieoverzicht van de kaarten van de gedeelten van de stad voltooid zijn. Aan de meeste kaarten in deze collectie was al eerder een collectienummer toegekend. Het gevolg is dat de collectie op de archiefbank niet van 1 (de eerste kaart in rubriek 1) tot en met de laatste kaart (in rubriek 12.3.) genummerd werd, maar dat de nummers in het overzicht willekeurig door elkaar staan. Binnen een (sub)rubriek werden de kaarten vervolgens chronologisch geplaatst. In de maanden die lopen van oktober 2017 tot medio 2018 zal met enige regelmaat een update voor zowel archiefbank als beeldbank gemaakt worden. Daardoor zullen telkens meer beschrijvingen zichtbaar worden.

Archiefvormers

    Het nummer achter de archiefvormers verwijzen naar het corresponderende inventarisdeel of het inventarisnummer. Door er op te klikken opent zich de inventaris op dat onderdeel of nummer.
    • Eck, J. van (Jacobus, 1873-1946) : 1648 (1873 ca.)
    • Stadsarchief Amsterdam
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<

Gegevens over mogelijk nog levende personen mogen alleen worden gebruikt voor historisch (waaronder genealogisch), wetenschappelijk of statistisch onderzoek.

Door het aanklikken van onderstaande button verklaart u zich te houden aan het Reglement voor raadpleging en gebruik van het Stadsarchief.