Handleiding Bevolkingsregisters 1864-1874

Naar welke bronnen verwijst de index?

In de index zijn de volgende inventarisnummers opgenomen:

1023-1422 Bevolkingsregisters 1864-1874
https://archief.amsterdam/archief/5000/1023-1422
1427 Logementregister
https://archief.amsterdam/archief/5000/1427
1428 Ketenregister
https://archief.amsterdam/archief/5000/1428
1429 Schippersregister
https://archief.amsterdam/archief/5000/1429

Wat zijn Bevolkingsregisters?

De Bevolkingsregisters zijn ontstaan uit volkstellingen, die in de eerste helft van de negentiende eeuw in Nederland werden gehouden. Op provinciaal niveau werden in 1828 de eerste ‘Volksregisters’ aangelegd. Deze registers raakten echter snel verouderd en dus moest er een systeem komen dat steeds kon worden bijgewerkt. Dit resulteerde in 1850 in een landelijk systeem, dat werd ingedeeld op wijk en adres en waarin alle verhuizingen werden bijgehouden. Omdat de boekdelen na een aantal jaren volgeschreven raakten en de adresindeling veranderde is het systeem drie keer opnieuw gestart. Dit is de tweede serie.

Tot 1893 werd in Amsterdam de bevolkingsregistratie gevoerd in vastbladige registers, geordend op adres. Het betreft de volgende series uit archief 5000:

Vanaf 1893 ging men werken met losse kaarten. Men kan de volgende series onderscheiden:
Zie voor meer informatie ook de handleiding bij de Bevolkingsregisters 1851-1853

Welke gegevens zijn te vinden in de Bevolkingsregisters?

In de registers is voor elke wooneenheid (huis, etage, kamer) één blad, met twee tegenover elkaar liggende bladzijden, beschikbaar. Op de linker bladzijde staan de namen van de hoofdbewoner, vervolgens van diens vrouw, kinderen, inwonend huispersoneel, eventuele inwonende familieleden en andere bewoners. Van alle bewoners is behalve de naam, ook geboortedatum en geboorteplaats genoteerd. Dit zijn de gegevens die we in dit project invoeren. Het kan voorkomen dat een persoon meer dan eens op eenzelfde pagina is ingeschreven, als diegene eerst verhuisd is en vervolgens weer teruggekeerd is naar het oude adres.
In onderstaande lijst wordt per genummerde kolom beschreven welke informatie in de Bevolkingsregisters te vinden is:
  1. Volgnummer
  2. Datum van inschrijving
  3. Familienaam
  4. Voornamen
  5. Geslacht
  6. Relatie tot het hoofd van het gezin
  7. Geboortedatum en –jaar
  8. Geboorteplaats
  9. Burgerlijke staat
  10. Datum verandering burgerlijke staat
  11. Godsdienst
  12. Beroep
  13. Adres (straat, wijk, huisnummer)
  14. Datum van vestiging
  15. Vorige woonplaats
  16. Datum van vertrek
  17. Nieuwe woonplaats
  18. Datum van overlijden
  19. Verhuizing binnen de gemeente
  20. Opmerkingen

Hoe waren in Amsterdam de buurten ingedeeld en huisnummers toegekend?

Bij de invoering van het bevolkingsregister in 1851 werd Amsterdam opnieuw verdeeld in 50 buurten met een letter of dubbele letters. Een buurt was onderverdeeld in afdelingen. De afdelingen kregen een volgnummer.

In Amsterdam zijn enkele keren de huisnummers veranderd. In 1875 vond de laatste grote omnummering plaats en de huisnummers van 1875 komen in grote lijnen overeen met de huidige huisnummers. Omdat deze serie Bevolkingsregisters op de grens ligt van de oude en nieuwe nummering, zijn beide erin terug te vinden. Met blauw potlood is vrij consequent het nieuwe huisnummer (en soms de nieuwe straatnaam) van 1875 bijgeschreven.

Hoe zoek ik in de index?

In de index kan gezocht worden op de volgende mogelijkheden:
  • naam
  • datum
  • locatie
  • ander
Bij naam is te zoeken, eventueel in combinatie, op:
Achternaam (eventueel met tussenvoegsels)
Voorna(a)m(en)

Let op: bij de voornamen komen regelmatig afkortingen voor. Deze zijn bij de indexering letterlijk overgenomen en niet 'opgelost'. Zoeken met wildcards (bijvoorbeeld *Wil* voor Wilhelmina) verdient daarom aanbeveling.

Bij datum is te zoeken op:

Geboortedatum (exacte datum of periode)
De zoekvelden naam en datum kunnen ook in combinatie worden gebruikt.

Bij locatie zijn de volgende zoekopties mogelijk:

  • geboorteplaats
    De zoekoptie geboorteplaats is mogelijk in combinatie met de opties naam en datum.
    Als men kiest voor Utrecht als geboorteplaats zonder naam en datum in te vullen, is het resultaat alle personen die in Utrecht geboren zijn en voorkomen in dit deel van het Amsterdamse bevolkingsregister.
    De plaatsnamen zijn nog niet gestandaardiseerd en kunnen daarom in diverse spellingsvarianten en afkortingen voorkomen.
    Ook bij de plaatsnamen zijn veel afkortingen gebruikt, dus zal een beter resultaat bereikt worden bij het gebruik van wildcards.
    Het is niet mogelijk om op een combinatie te zoeken van adres en geboorteplaats.
  • adres
    Bij deze zoekoptie kan, om de zoekresultaten te verfijnen, een adres toegevoegd worden. Dit is ook mogelijk als al gekozen is voor de zoekopties naam en/of datum. Worden de opties naam en datum niet ingevuld, maar wel bijvoorbeeld Amstelstraat 47 bij adres, dan krijgt men alle in het bevolkingsregister ingeschreven personen die woonden op dit adres in de periode 1864-1874.
    In dit veld moet op compleet adres gezocht worden, dus een straatnaam mét een huisnummer. Zoekt men alle bewoners van een bepaalde straat, dan moet gezocht worden met een wildcard, bijvoorbeeld: *Amstelstraat*.
    Er wordt onderscheid gemaakt in adressen tot 1874 (adres oud) en na 1875 (adres).
Bij ander is te zoeken op:

Buurtcode

Let op: De informatie die in de registers werd opgenomen werd door de ingeschrevene mondeling opgegeven. Soms ontbreekt daarom de exacte geboortedatum, maar staat er alleen het jaar. Ook als de geboortedatum volledig werd opgenomen, blijkt die regelmatig niet exact te kloppen. Hetzelfde gaat op voor de namen. Veel namen, vooral voornamen maar ook achternamen, corresponderen niet met de schrijfwijze zoals die voorkomt in de Burgerlijke Stand.

Verantwoording

De index is gemaakt door de deelnemers van het VeleHanden-project Bevolkingsregisters Amsterdam 1864-1874, gestart in 2018.
Laatst bijgewerkt op 10:26:12 CEST door Nelleke van Zeeland
HandleidingVoorbeeldZoek
© Stadsarchief
Disclaimer / Colofon
<

Gegevens over mogelijk nog levende personen mogen alleen worden gebruikt voor historisch (waaronder genealogisch), wetenschappelijk of statistisch onderzoek.

Door het aanklikken van onderstaande button verklaart u zich te houden aan het Reglement voor raadpleging en gebruik van het Stadsarchief.